Informatie in hersenen zowel taalgebonden als visueel opgeslagen - Donderdag 03-09-1992

Deze week geven onderzoekers in Nature een merkwaardige beschrijving van een zeventigjarige vrouw die als gevolg van een hersenbeschadiging de namen der dieren was vergeten.

Het is het eerste bewijs dat zich in de hersenen afzonderlijke visuele en taalgebonden systemen bevinden om informatie op te slaan over verschillende categorieŽn levende en niet-levende wezens, zoals dieren, planten, mensen, muziekinstrumenten, kleren, speelgoed en andere voorwerpen. Binnen de neurowetenschappen is dat een brandende kwestie.

De onderzochte mevrouw was een gepensioneerde rechtshandige bibliothecaresse die tot haar zestiende een schoolopleiding had gevolgd. Op haar zeventigste kreeg zij vrij plotseling last van een neurologische aandoening, een milde ontsteking van de hersenschors. Twaalf weken na het eerste begin daarvan kreeg zij concentratie- en leerproblemen, speciaal op het gebied van dieren. Gedurende vier maanden werkte ze mee aan het onderzoek en in die periode bleef haar toestand stabiel, maar drie maanden na afloop ging haar toestand plotseling snel achteruit en is ze gestorven.

Volgens dr. John Hart en dr. Barry Gordon van de John Hopkins Universiteit in Baltimore in de V.S. kon de vrouw in veel gevallen de namen niet meer noemen van dieren waarvan ze afbeeldingen te zien of geluiden te horen kreeg. Op de vraag welke kleur bijvoorbeeld een olifant heeft, hoeveel poten een bepaald dier heeft of hoe groot het is, moest ze het antwoord schuldig blijven. Anderzijds bleek de vrouw uitstekend in staat om andere levende wezens - planten en mensen - te benoemen, evenals allerlei bezigheden, voorwerpen zoals muziekinstrumenten en gebouwen. Nog vreemder was, dat ze ook keurig kon aangeven wanneer de dierenplaten die ze te zien kreeg verkeerd waren ingekleurd of wanneer bijvoorbeeld de verkeerde kop op het verkeerde lijf stond afgebeeld. Maar als een dier verkeerd gekleurd was kon ze niet vertellen welke kleur het dan wel moest zijn. Haar kennis over andere functionele eigenschappen van dieren ("Kun je een olifant eten? Is het een huisdier?') was volledig intact, ook als men haar vroeg naar dieren waarvan ze de afbeeldingen niet meer bleek te herkennen.

Wellicht valt dit selektieve gebrek te verklaren uit het feit dat informatie over de eigenschappen der dieren op twee verschillende manieren in de hersenen liggen opgeslagen, enerzijds op basis van woorden en anderzijds op basis van beelden. En blijkbaar wordt informatie over fysieke eigenschappen in het "taalsysteem' strikt gescheiden opgeslagen van andere informatie.
(Nature, 3 september)