9 juni 2007 NRC

Nieuw adres van de zon: buitenwijk in Milkomeda

George Beekman

Over een paar miljard jaar bevindt de zon zich in de buitenwijken van een nieuw sterrenstelsel dat is ontstaan door de samensmelting van ons melkwegstelsel en haar meest nabije grote buur, de Andromedanevel. Dat blijkt uit computersimulaties verricht door Thomas Cox en Abraham Loeb, van het Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics in Cambridge (VS), die binnenkort worden gepubliceerd (Monthly Notices van de Royal Astronomical Society). En aangezien de zon over een paar miljard jaar nog steeds een gewone ster is, zal het gehele planetenstelsel mee verhuizen.

Ons melkwegstelsel en de Andromedanevel zijn de twee grootste leden van de Lokale Groep: een verzameling van meer dan veertig sterrenstelsels die elkaar via hun aantrekkingskracht bijeenhouden en tussen elkaar door bewegen. Al sinds lang is bekend dat de twee grootste stelsels, beide spiraalstelsels, elkaar met een snelheid van 120 kilometer per seconde naderen. Maar wanneer ze elkaar zullen ontmoeten en wat er dan gebeurt, was nog nooit in detail bestudeerd. Dat hangt met name af van hun zijwaartse beweging, hun massa en de dichtheid van de materie tussen die stelsels. Cox en Loeb hebben dat nu allemaal met een speciaal simulatiemodel, GADGET2, op de computer berekend.



De simulaties laten zien dat het melkwegstelsel en Andromeda elkaar binnen twee miljard jaar op korte afstand passeren, waarbij gas en sterren uit hun huidige cirkelbanen worden getrokken. De twee stelsels draaien dan nog twee maal op korte afstand om elkaar heen alvorens - vijf miljard jaar na nu - geheel met elkaar te versmelten. Er ontstaat dan een nieuw, groot stelsel met de vorm van een rugbybal, een elliptisch stelsel dus. De zon zal belanden in de buitenwijken van het nieuwe stelsel, dat Cox en Loeb Milkomeda noemen, op ongeveer 100.000 lichtjaar van het centrum.



Dat dit al binnen vijf miljard jaar gebeurt, is het gevolg van de materie tussen de sterrenstelsels. Die remt hun zijwaartse beweging zo sterk af dat ze steeds sneller naar elkaar toe bewegen. Anders zou het proces drie maal zo lang duren. Een interessante consequentie hiervan is dat ons zonnestelsel dan nog intact is, want pas over 7 miljard jaar zal de zon sterk opzwellen en de binnenste planeten verzwelgen of verschroeien. Dit betekent dat de versmelting wellicht door dan levende bewoners in ons zonnestelsel kan worden gevolgd. Zij zullen de brede band van de Melkweg heel geleidelijk zien veranderen in een reusachtige, vrijwel structuurloze wolk van sterren.



George Beekman



Foto-onderschrift:

Het Andromedastelsel, het grootste buurstelsel, en ons Melkwegstelsel zullen op termijn versmelten