10 NOVEMBER 1994 NRC George Beekman

Ons zonnestelsel bevindt zich in een lokale bel van het stof van het melkwegstelsel. De bel is in de Oude Steentijd ontstaan door een ontploffende ster in onze nabijheid. Maar een stofwolk komt in onze richting.

De ruinte tussen de sterren is naar aardse maatstaven een perfect vacuum, maar toch niet echt leeg. Overal zwerven atomen, moleculen en vaste deeltjes rond.uur van de instellaire materie.

Pas sinds een jaar of tien weten astronomen dat het ontstaan en vergaan van massarijke sterren een belangrijke invloed heeft op de struct

In ons deel van het melkwegstelsel zijn er verschillende van zulke bellen ontdekt. Hun diameter bedraagt enkele honderden lichtjaren. In de buurt van de zon bevinden zich drie bellen die elkaar bijna raken.

Op den duur vallen de wanden van de expanderende bellen uit elkaar en worden het losse strengen van interstellair materiaal.

De meest intrigerende ontdekking is dat wij zelf ook in zo'n kosmische bel leven. De meest directe aanwijzing daarvoor is de gloed van rontgenstralingn die ons uit alle richtingen bereikt. Die gloed wijst er op dat wij ons bevinden in een zeer heet en ijl gas: het soort dat in het algemeen wordt gevonden in de kosmische bellen. De temperatuur van dit gas bedraagt een miljoen graden, maar we worden niet geroosterd omdat het gas heel ijl is: in een volume van 20 kubieke centimeter bevindt zich gemiddeld een atoom.

Hoe is oze lokale bel ontstaan? Op een afstand van ongeveer 300 lichtjaar van de zon bevindt zich een pulsar, Geminga geheten. Het is het 4x per seconde om zijn as tollende restant van een zware ster, die ongeveer 300.000 jaar geleden explodeerde. Die tijd komt ruwweg overeen met de geschatte ouderdom van de Lokale Bel. Deze ster-explosie die de nachthemel in de oude steentijd wekenlang zo helder moet hebben gemaakt als het licht van enkele volle manen, heeft misschien de Lokale Bel doen instaan.

In de richting van het centrum van het melkwegstelsel is de wand het meest dichtbij. Daar blijkt de wand van de lokale Bel te worden ingedrukt door een aangrenzende bel, die ongeveer 400.000 jaar geleden werd weggeblazen.