17 AUGUSTUS 1995 NRC

Pas ontdekte komeet kan in 1997 voor spektakel zorgen
George Beekman

Twee Amerikaanse amateur-astronomen hebben een komeet ontdekt die in de lente van 1997 misschien spectaculair helder wordt. De komeet werd op 23 juli ontdekt door Alan Hale en Thomas Bopp en is sindsdien op vele sterrenwachten op het zuidelijk halfrond waargenomen. Brian Marsden, van het Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics in Cambridge (VS), heeft op grond van die waarnemingen berekend dat de komeet in ruwweg 3000 jaar een zeer langgerekte baan om de zon beschrijft. Hij komt uit de regionen ver buiten de baan van Pluto en zal in 1997 de baan van de aarde kruisen.



De komeet bevindt zich nu tussen de banen van Saturnus en Uranus. Opmerkelijk is dat de helderheid van de komeet groter is dan men verwacht voor een gemiddelde komeet op die afstand. Dat zou kunnen betekenen dat ook de diameter van de kern een stuk groter is dan die van een gemiddelde komeet. Het is echter ook mogelijk dat de komeet een tijdelijke opflikkering vertoont, waardoor de kern alleen maar helderder lijkt. Maar voorlopig wijzen de waarnemingen nog op een komend spektakel. De komeet is teruggevonden op een fotografische opname die twee jaar geleden werd gemaakt en ook toen was hij helderder dan men zou verwachten.

Kometen hebben een diameter van enkele kilometers tot ongeveer 15 km, maar deze komeet zou op grond van zijn helderheid een diameter van 100 km kunnen hebben. Astronomen hebben in de afgelopen jaren aan de grenzen van het zonnestelsel vele komeet-achtige objecten ontdekt met een diameter in deze orde van grootte. Het zijn de grootste leden van een schare van ontelbare (grotendeels kleinere) objecten in een gordel buiten de baan van Neptunus en Pluto: de Kuiper-gordel.

Af en toe wordt de baan van zo'n Kuiper-object een beetje verstoord en kan het wat dichter bij de zon komen. Het meest bekende voorbeeld daarvan is Chiron, maar ook die komt niet veel dichter dan de baan van Saturnus. Als de nu ontdekte komeet ook tot de groep van de grote Kuiper-objecten behoort, zal hij in 1997 een spectaculair verschijnsel aan de hemel worden en een staart ontwikkelen die zich vele tientallen graden langs de hemel uitstrekt. Misschien zijn enkele heldere kometen die vroeger zijn verschenen ook wel grote objecten uit de Kuiper-gordel geweest.