Volkskrant september 1994

leeftijdscrisis heelal - govert schilling

Hoofdverdachte is de Hubbleconstante een maat voor de uidijingssnelheid
van het heelal. Volgens de aanklager leeft de Hubble-constante een hoge waarde, wat betekent dat het heelal rela tief jong is: tussen de zeven en twaalf Miljard jaar. De verdediging houdt vol dat de constante een veel lagere waarde heeft, en dat de leeftijd van het heelal Minstens vijftien miljard jaar bedraagt! De rechter doet waarschijnlijk binnen een jaar uitspraak .

Hubbles eerste primitieve metingen lek en erop te wijzen dat een sterrenstelsel op een afstand van één megaparsec (ruim drie miljoen lichtjaar) een vluchtsnelheid' heeft van 500 kilometer per secon de. Een stelsel op twee megaparsee af stand zou zich niet 1000 kilometer per seconde van ons verwijderen.

Halverwege deze eeuw werd ontdekt dat Hubble de afstanden van sterrenstel-sels enorm had onderschat. Snelheden meten mag dan eenvoudig zijn, afstandsbepalingen in het heelal bezorgen astronoom hoofdpijn. In werkelijkk staat het misschien we vijf of tien keer zo ver
weg.

Waarom is die Hubble-constante zo belangrijk? Het 'komt erop neer dal de con-
stante een maat is voor de uitdijingssnelheid van hel heelal. En daarmee ook een maat voor de leeftijd van het heelal.

Een lage constante wijst op een relatief oud heelal.

Hubbels eerste waarnemingen wezen op een zeer hoge Hubble-constante, en dus op een jong heelal: hooguit vier miljard jaar. De nieuwere afstandsmetingen leverden echter een lagere waarde voor de Hubble-constante op en daarmee kwam de leeftijd van het heelal lin de buurt van de vijftien miljard jaar te liggen

Virgo-cluster ligt op een afstand van 14,7 megaparsec te liggen -op 48 miljoen lichtjaar. Dat is veel dichterbij dan de meeste astronomen dachten. Volgens Pierce en zijn collega's heeft de Hubble-constante een waarde van 88 Km per seconde per megaparsec en dat betekent weer dat het heelal hooguit 11.2 nilliard_iaar_oud kan zijn

In strijd met leeftijden van sommige oude sterren in ons eigen Melkwegstelsel - die zijn minstens 16 miljard jaar oud.

telescoop op Hawaii slaagden zij erin afzonderlijke cepheïden te fotograferen in NGC 4571. een sterrenstelsel dat zich naar alle waarschijnlijkheid in de kern van de Virgo-cluster bevindt

Weet Pierce wel zeker dat-NGC 4571 zich in de Virgo-cluster bevindt? Zijn de gemeten snelheden volledig toe te schrijven aan de uitdijing van het heelal,  of zijn er ook 'eigenbewegingen' in het' spel? Zijn de waargenomen sterren wel echt cepheiden? Hoe groot zijn de fout- marges.

Zon jong heelal is niet alleen in strijd met de leeftijden van sommige sterren; ook de enorme superclusters van sterrenstelsels die in het heelal zijn waargenomen, kunnen nooit in zo'n korte tijd zijn ontstaan. Het begint er steeds meer op te lijken dat de oerknaltheorie
aan een fikse revisie toe is.