GRAN SASSO DICHT - (Dirk van Delft)

Het ondergrondse Gran Sasso-laboratorium, gespecialiseerd in het opsporen van neutrino's en gelegen naast de gelijknamige tunnel in de Apennijnen, kampt met milieuproblemen. Giftige stoffen zouden het drinkwater in de directe omgeving kunnen vervuilen. Op een na alle experimenten zijn stilgelegd, voor hoelang is onduidelijk.

Het belangrijkste experiment dat door de sluiting gevaar loopt heet OPERA
. Het gaat hierbij om het detecteren van hoogenergetische neutrino's, spookdeeltjes die in drie soorten voorkomen. Fysici zijn op zoek naar gedaanteverwisselingen van neutrino's. De bedoeling van OPERA is om in het CERN-deeltjeslaboratorium in Genève een bundel neutrino`s van het moun-type op te wekken en ondergronds naar Gran Sasso te sturen, een afstand van 730 kilometer. De hoop is dat bij aankomst in L'Aquila in de Apennijnen een deel van de neutrino's is veranderd in het tau-type.

Of het zover komt is aan de Italiaanse milieu-autoriteiten om te beslissen. De moeilijkheden met Gran Sasso begonnen in de zomer van 2002, toen een technicus 50 liter olie bestemd voor een detector per ongeluk liet weglopen. De olie, die 1,2,4-trimethylbenzeen bevatte (in hoge doses schadelijk voor mens en dier), verontreinigde een nabijgelegen Apennijnenstroompje. Enzo Iarocci, president van de organisatie die Gran Sasso beheert, bagatelliseerde de milieuschade, maar inmiddels hadden de gealarmeerde autoriteiten tot nader onderzoek besloten. Eind mei lag er een rapport op tafel dat meer problemen met de afvoer in het laboratorium signaleerde. Pijpen bleken niet waterdicht, zodat er risico bestond dat giftige vloeistoffen in poreuze rotsbodem zouden verdwijnen en het grondwater verontreinigen.

In plaats van alleen het gewraakte gewelf tot nader order af te sluiten, heeft de Gran Sasso-directie besloten alle operaties waarbij vloeistoffen te pas komen tot nader order stil te leggen. Niettemin spreekt Legambiente, Italië's hoogste `waakhond' op milieugebied, van `absoluut onverantwoordelijk gedrag'. Binnen enkele maanden kunnen de problemen met de afvoer verholpen zijn, maar Iarocci - en met hem een legertje fysici - vrezen de stroperige Italiaanse bureaucratie.

Foto-onderschrift:

Een van de drie ondergrondse experimenteerruimtes van Gran Sasso, op 1400 meter diepte in de Apennijnen. Als detectoren voor neutrino's dienen enorme vaten met vloeistof. FOTO GRAN SASSO LABORATORY