rontgenstraling

12 okt 1995 George Beekman NRC

Het heelal is doordrenkt met rontgenstraling. Maar het waarnemen van deze straling werd pas mogelijk na de komst van raketten en kunstmanen: de ionosfeer, het bovenste deel van de dampkring, houdt alle rontgenstraling tegen.

 

Op het eerste gezicht lijkt het vreemd dat straling die wel door de mens dringt, en door hout en metaal, door lucht wordt tegengehouden. De oorzaak ligt in de dikte van de luchtlaag rond de aarde. Vergeleken met de moleculen en atomen in een vaste stof is de afstand tussen luchtmoleculen groot. Maar omdat de dampkring zo uitgestrekt is, komt elk rontgenfoton uit het heelal op een bepaald moment toch een luchtmolecuul tegen en wordt geabsorbeerd. Deze absorptie houdt tegelijk de ionosfeer in stand

 

Het belangrijkste kenmerk van rontgenstraling is de hoge energie van de fotonen waaruit hij bestaat. Dit wijst op hoog-energetische processen op.



Veel sterkere rontgenbronnen zijn de vele dubbelsterren waarvan één component een neutronenster of zwart gat is: het geďmplodeerde, uiterst compacte eindprodukt van een zware ster.

"Bij sommmige rontgenbronnen is de straling gepulst als gevolg van de rotatie van het compacte object. Andere rontgenbronnen vertonen periodiek en opvlamming en ook zijn er röntgenbronnen die uit het niets tevoorschijn lijken te komen en na een tijdje weer verdwijnen. In dit opzicht is de hemel op rontgengolflengten veel veranderlijker dan in zichtbaar licht.