Woedejongeren in Anderlecht is nog niet bekoeld

Door onze correspondent BIRGIT DONKER

Vandaag wordt de Marokkaanse drugsdealer begraven, die vorige week in het Brusselse Anderlecht door de politie werd doodgeschoten. De politie houdt er rekening mee dat er ook dit weekeinde straatgevechten uitbreken.

ANDERLECHT, 15 NOV. "SaÔd is geŽxecuteerd." De donkere ogen van Ahmed spuwen vuur. "Zo lang de politie niet het tegendeel kan bewijzen, gaan wij er van uit dat hij is vermoord." De woede van jonge Marokkanen in Anderlecht, die vorig weekeinde auto's in brand staken en politie bekogelden met stenen en molotovcocktails, is nog niet bekoeld. "Niemand in deze buurt wil anarchie", zegt Kamal Rrihoui, coŲrdinator van het jongerencentrum Avicenne. "Maar we zijn er tegen dat zo maar iemand is gedood." Stenen gooien is geen oplossing, erkent Rrihoui. "Maar deze jongeren hebben niet geleerd zich anders uit te drukken. Ze zitten op vuilnisbak-scholen of volgen helemaal geen onderwijs."

Rijkswachtkapitein Guy Denys was afgelopen weekeinde bij de rellen, en hij las haat in de ogen van de Marokkaanse jongeren. "Angstaanjagend, die agressie. Het was bijna een intifadah - ze kenden geen grenzen meer." Nu is het rustig in de Anderlechtse wijk Cureghem, maar de rellen komen terug, voorspelt Denys. Dit weekeinde of later, in Brussel of elders. Vandaag is een risicodag omdat de doodgeschoten drugsdealer wordt begraven - in Marokko, want in BelgiŽ zijn te weinig moslim-begraafplaatsen.

Kapitein Denys leidt de 'cel multiculturalisme' van de rijkswacht, die de verhouding tussen politie en migranten bestudeert en tracht te verbeteren. De cel werd opgericht na vergelijkbare rellen in 1991 in de Brusselse gemeente Vorst, waar net als in Cureghem veel Marokkanen wonen. Sindsdien werft de rijkswacht ook actief allochtonen. Tussen 1992 en 1997 werden vijftien Marokkanen aangenomen. "Misschien niet veel, maar we hebben een strenge selectie", zegt Denys.

De vraag waarom de rellen in Cureghem uitbraken, durft Denys nog niet te beantwoorden. "Het is zeer complex." Minister Johan vande Lanotte (Binnenlandse Zaken) wees op de organiserende rol van drugsbendes. Dat speelt mee, volgens Denys, maar er is meer: een verloederde wijk, kansarmoede, kinderen die ontsnappen aan het gezag van hun ouders. Die voedingsbodem voor rellen noemt ook Johan Leman, directeur van het centrum voor gelijkheid van kansen en voor racismebestrijding. "Cureghem is jarenlang verwaarloosd. Zelfs het grof vuil werd er niet opgehaald", zegt Leman die er zelf woonde. Jarenlange verbouwing van het Zuidstation tot een moderne TGV-haven veroorzaakte kaalslag in de buurt. Buitenstaanders komen er alleen voor de 's zondagse markt, als onder de hoge bogen van de veemarkt tapijten, parkieten en ingelegde pepers worden verkocht.

Gemeentelijk stemrecht voor migranten is volgens Leman een manier om politici te interesseren voor de wijk, waar nu nauwelijks kiesgerechtigden wonen en die ze dus gemakkelijk vergeten. De discussie over stemrecht voor migranten werd aangezwengeld na de begrafenis begin dit jaar van het vermoorde Marokkaanse meisje Loubna. Volgens Leman is het typerend voor BelgiŽ dat incidenten nodig zijn om integratiebeleid te bevorderen. "In Nederland wordt globaal gepland", vergelijkt hij. "Bij ons veel minder en dat wordt nog bemoeilijkt door de staatsstructuur: beleid wordt georganiseerd op vier niveaus. Ik moet een guerrilla voeren om iets bespreekbaar te maken."

Bijna tweederde van de inwoners van Cureghem is Marokkaans. In heel Brussel vormen Marokkanen met meer dan 77.000 de grootste groep buitenlanders. De eerste generatie kwam in de jaren zestig naar BelgiŽ, om in mijnen of fabrieken te werken. Toen de mijnen sloten trokken ze naar Brussel, terwijl Belgen de stad ontvluchtten. De eerste generatie werkte en hield zich kalm. "We wilden een rustig leven, net als de Vlamingen", zegt de 63-jarige Mohammed Saidi. Inmiddels is ruim veertig procent van de 18.000 inwoners van Cureghem jonger dan 25 jaar en ruim een kwart is werkloos. De jongste zoon van Saidi deed mee aan de rellen. "Die luistert niet naar zijn vader." Dat is een verschil met de ruim 21.000 Turken die in Brussel wonen, volgens socioloog SaÔd, van de multiculturele cel van de rijkswacht. "Turkse ouders hebben meer controle over hun kinderen en hebben ze meer te bieden. Ze hebben een winkel of een familielid heeft een bedrijfje, waar de jongeren kunnen werken."

De grootste groep immigranten in BelgiŽ vormen de Italianen, met ruim 210.000. Zij kwamen na de Tweede Wereldoorlog, toen er nog volop werk was. Ze zijn beter geÔntegreerd, aldus Leman, ook omdat hun godsdienst dezelfde is als die van Belgen. Vergeleken met Cureghem is ook de Congolese wijk van Brussel, Matonge, rustig. "Omdat zwart Afrikanen een kleinere gemeenschap vormen, die vooral bestaat uit Congolezen van de eerste generatie", verklaart Leman.

In antwoord op Kamervragen over de rellen, constateerde minister Van de Lanotte deze week dat er racisme is bij de politiediensten. Directeur Leman is niet verrast. Zijn centrum registreerde vorig jaar 107 klachten over racisme bij politie en rijkswacht. "Rijkswachters zijn weinig vertrouwd met Marokkanen", aldus Leman. "Als ze een Marokkaan zien, zien ze een probleem." Juist om die reden werd de cel multiculturalisme opgericht, zegt Denys. "Racisten worden bij de rijkswacht niet geduld, maar er is wel racisme dat voortkomt uit onbekendheid."

In het keurig onderhouden jongerencentrum Avicenne wordt een tachtigtal jongeren geholpen met huiswerk of ze kunnen er sporten. "Ouders hebben vaak geen opleiding dus zij kunnen hun kinderen niet helpen", zegt Rrihoui. "Maar een huiswerkklas of een ping-pong-zaal is geen oplossing. Ze hebben werk nodig." Leman stelde deze week voor de leerplicht, die in BelgiŽ tot achttien jaar geldt, te verlagen zodat jongeren die schoolmoe zijn op hun zestiende kunnen werken. "De overheid moet geld vrijmaken om ecobaantjes te creŽren, zoals plantsoenonderhoud." Zo zou je jongeren een alternatief bieden voor drugshandel. Luitenant Denys is het daarmee niet eens. "De leerplicht is juist op achttien jaar gesteld om iedereen een goede opleiding te geven."

Op het Raadsplein voor het gemeentehuis van Anderlecht verzamelde zich donderdag een honderdtal vrouwen, velen met hoofddoek, voor een stille betoging. "We willen tonen dat ouders wŤl bezorgd zijn", zei een van hen. De moeders werden opgeroepen met een pamflet, getekend door 'verantwoordelijke burgers', dat meldde dat vrouwen uit de wijk na de gebeurtenissen van afgelopen weekeinde hun droefheid wilden uitdrukken, "onze angst en onze vragen over de toekomst".
Converted with the trial version of Word Cleaner
To remove this message click here to buy the full version now.