Een gedwongen huwelijk is niet islamitisch

 

Door onze redacteurSheila Kamerman

 

Uithuwelijken Jonge Nederlandse moslims worden loslopende verblijfsvergunningen genoemd

 

Veel moslimjongeren krijgen te maken met huwelijksdwang. Het is een kwestie van traditie. Kinderen trouwen niet op basis van een fotootje.

 

Geestelijk verzorger Zekeriya Budak zit in een zaal vol Turkse ouders en jongeren en citeert uit de Hadith, de overgeleverde uitspraken van de profeet: Er kwam eens een meisje dat nog maagd was bij de profeet, en ze vertelde hem dat haar vader haar tegen haar wil ten huwelijk had gegeven aan een man. De profeet gaf haar het recht het huwelijk af te wijzen.

 

De zaal luistert stil. Alleen de jongere kinderen niet, zij zien hun kans en snaaien stiekem chocolaatjes en cake van een tafel.

 

De informatieavond gaat over huwelijksdwang. De avond in een buitenwijk van Leiden is georganiseerd door een belangenvereniging voor Turkse buurtbewoners. De vereniging organiseert bijeenkomsten over allerlei onderwerpen, van het invullen van belastingformulieren tot opvoedingsondersteuning, maar nu dus over huwelijksdwang. Het is nog kerstvakantie, en de opkomst is groot. Huwelijksdwang is een onderwerp dat speelt.

 

De koran, zegt Zekeriya Budak in het Turks, hij is ook voorzitter van Stichting Platform Islamitische Organisaties Rijnmond (SPIOR), verwijst naar het huwelijk als een mithaq, een plechtig verbond. Het huwelijk kan alleen gesloten worden als twee partijen er vrijwillig mee instemmen. Wat Budak de ouders in de zaal wil zeggen is dit: een gedwongen huwelijk is niet islamitisch.

 

Dát wordt wel vaak gedacht, zegt Marianne Vorthoren, beleidsmedewerker van SPIOR. Jonge islamitische vrouwen zeggen vaak: Oh, ik dacht dat het in de Koran stond. Het staat niet in de Koran, zegt Marianne Vorthoren. Sterker nog: de Koran verbiedt het. Het is een culturele kwestie. De eerste generatie moslims in Nederland hebben zelf meestal een door hun ouders gearrangeerd huwelijk. Die moslimouders denken nu: Bij mijn grootouders ging het zo, bij mijn ouders ging het zo, bij ons ging het zo. Waarom zou het bij mijn kinderen anders gaan?

 

Omdat deze kinderen niet in Marokko, Turkije, maar in Nederland opgroeien en trouwen. En omdat Nederland een minder sterke familiecultuur kent dan moslims. Daarom leiden tradities en gebruiken uit het land van herkomst hier soms tot problemen.

 

Bij de vrouwenopvanghuizen is er telkens een piek in het aantal weggelopen moslimmeisjes, net voor de zomervakantie. Ze blijken bang tijdens de vakantie in het land van herkomst door de ouders te worden uitgehuwelijkt. Eenmaal in een opvanghuis is het vinden van een oplossing voor een moslimmeisje vaak zeer lastig omdat de familie-eer in het geding is.

 

Om te voorkomen dat een meisje moet weglopen om aan een huwelijk te ontkomen, organiseerde SPIOR bijeenkomsten door heel Nederland. Vorthoren sprak met jongeren, ouders en imams. Ze sprak met vertegenwoordigers van islamitische organisaties. Ze beschreef haar bevindingen in het boek Hand in hand tegen huwelijksdwang. Vorthoren was verbaasd over de grote opkomst. Kennelijk leeft het onderwerp enorm.

 

Mohammed Cheppih trad op verschillende van die bijeenkomsten op als islamdeskundige. Moslimjongeren wenden zich vaak tot hem met vragen over de islam. Acht van de tien vragen gaan over partnerkeuze en het huwelijk, zegt Cheppih. Huwelijksdwang komt vaak voor, zegt hij. Het is altijd weer afwachten wie er na de zomervakantie getrouwd is. Het zijn loslopende verblijfsvergunningen.

 

De generatie moslimjongeren van nu is een overgangsgeneratie, zegt Cheppih. Zij maken de overgang van uithuwelijken naar zelf een partner zoeken. Hun ouders klampen zich vast aan het geloof. Zij volgen culturele tradities maar noemen dat islamitisch. Maar als ouders een huwelijksakte opstellen waar de kinderen niet bij zijn, zie ik het als mijn taak om te zeggen: Hé, maar dat is juist tégen het geloof. Cheppih wijst op het hoge aantal echtscheidingen onder moslims, nog iets hoger dan onder autochtonen. Als je niet zelf voor elkaar kiest, is de kans op mislukking groter.

 

Het is onduidelijk hoeveel van de jongeren momenteel te maken krijgen met huwelijksdwang. Vorthoren: Het is lastig onderzoeken. De druk varieert van heel subtiel tot harde dwang. Er is een enorm grijs gebied. Als ouders een huwelijk voor hun kinderen arrangeren en beide partners stemmen in, is er niets aan de hand. Maar kinderen moeten wel het gevoel hebben dat ze iets te zeggen hebben, dat ze mógen weigeren. Pas als een gedwongen huwelijk tot problemen leidt, tot geweld of tot weglopen, dan worden hulpverleners ingeschakeld en komt het in de statistieken. Maar dat is een heel klein deel.

 

Met dat deel krijgt Marcia Albrecht te maken. Zij werkt voor het Kernteam Eergerelateerd Geweld dat actief is in Rotterdam-Rijnmond. De gemeente Rotterdam, de politie, het steunpunt huiselijk geweld van de GGD en de vrouwenopvang nemen deel aan het team. Het afgelopen jaar (geteld tot november) werden 93 gevallen van eergerelateerd geweld bij het team gemeld en bij driekwart daarvan speelde de partnerkeuze een rol. Bij een kwart was het de directe aanleiding voor de problemen. Wij zitten aan de achterkant, zegt Marcia Albrecht. Als wij een melding krijgen, is het al totaal geëscaleerd.

 

Albrecht is daarom groot voorstander van voorlichting. Over de rol die eer speelt. Jongeren kennen het eerconcept, maar zijn zich er vaak niet van bewust hóe sterk het is. Ouders moeten weten dat hun kinderen niet willen trouwen op basis van een fotootje of een gesprekje van tien minuten.

 

U moet praten met uw kinderen, houdt Zekeriya Budak de ouders in Leiden voor. Praat met ze over belangrijke zaken als de partnerkeuze en het huwelijk.

 

Ik probeer het ook, zegt een aarzelende vader uit de zaal, maar ze luisteren niet. Ze zien van alles van vrienden op school en willen het precies zo. Ze willen dezelfde Nikes, dezelfde i-pod en dezelfde vrijheden.

 

U hoeft niet alles goed te vinden, zet Budak. Maar je moet wel blijven praten. Soms is dat lastig, soms krijg je rare antwoorden. Maar geef niet op.

 

Is een gearrangeerd huwelijk altijd slecht?, vraag een moeder.

 

Nee hoor, zegt Budak. Maar in de Koran staat dat de echtelieden rust moeten vinden in het huwelijk. Hoe kan je rust vinden als je partner je niet aanstaat? De kinderen moeten wel instemmen. Mijn eigen huwelijk was gearrangeerd. En ik ben gelukkig.

 

Foto-onderschrift:  

Turkse vaders, moeders en jongeren kijken tijdens een bijeenkomst in Leiden over huwelijksdwang naar een komisch optreden over dat onderwerp.