stefan stefan 2 4 2008-01-08T21:51:00Z 2009-03-08T13:51:00Z 1 962 5297 zuid 44 12 6247 10.2625 120 Clean 21 MicrosoftInternetExplorer4

Zuipen, roken,  

Bas

 

Volg het verloop van onze cultuuroorlog en je ziet dat zich op ditmoment ťťn duidelijke winnaar aftekent: de reclame. De reclame richt zichop een doelgroep - de jeugd en de quasi-jeugd. Alles wat ouder is dan 49geldt als commercieel hopeloos, die mensen zullen tot op de dag van hun telang uitgestelde dood hetzelfde merk tandpasta blijven gebruiken, detechnologische revolutie gaat geheel aan hen voorbij en ze houden zich ooknog eens niet bezig met het onverwachte vertrek van Mutya uit de Sugababes- omdat ze geen flauw idee hebben wie de Sugababes zijn. Iedereen diereclame te verkopen heeft (kranten, weekbladen, televisie) richt zich nuop deze doelgroep met de verbetenheid van een late bekeerling.

 

Wie zich niet aanpast, kan het schudden. Jan Dijkgraaf, hoofdredacteurvan de gratis krant Metro, voorspelde onlangs in HP/De Tijd dat voor eenkrant als Trouw het laatste jaar is aangebroken: 'Het Trouw-publiek is ouden gaat dood. Die krant verdient gewoon te weinig. En dat is wat Apax wil:geld verdienen.'' Dijkgraaf ziet maar ťťn oplossing: 'Gooi de helft vande redacteuren eruit. Merkt de lezer niks van.'

 

De hoofdredacteur van Metro wrijft zich in zijn handen: de wind van detijdgeest blaast hem stevig in de rug. De ultieme triomf was de toenaderingvan PCM, de eigenaar van alle serieuze landelijke kranten. Dijkgraaf: 'Ha!Eerst negeren ze ons jarenlang, vervolgens laten ze hun kranten tegen onsaan zeiken, en nu zoeken ze toenadering. Onze commercieel directeur krijgtsteeds vaker PCM'ers op de koffie die willen weten hoe we het hebbenaangepakt. Nou, ik moet niks van ze (...) tenzij ze me inhuren.''

 

Dat laatste is ongetwijfeld een kwestie van tijd. Een man als Dijkgraafheeft de toekomst gezien en voelt zich er goed bij. De interviewer probeertnog voorzichtig te opperen dat kranten misschien niet alleen een productzijn, maar ook hun lezers diepgaand moeten informeren en zichzelf en hunpubliek, hij durft het woord bijna niet uit te spreken, verheffen, maar hijvindt meteen de ontketende burger tegenover zich. Dijkgraaf: 'Ik vind datzogenaamde verheffen heel arrogant. Ik hoef jou toch niet te vertellen watje moet vinden? Als je slim bent, kun je zelf je mening wel bepalen, en alsje dom bent, lees je geen Volkskrant of NRC Handelsblad, maar De Telegraafof het AD, als je een betaalde krant hebt. Zij willen de massa nietverheffen, maar bedienen. Dat geldt ook voor ons.''

 

Het is van een verfrissende eerlijkheid - en het slotakkoord ismagnifiek: 'Tegenwoordig zit zestig procent van de jeugd op het vmbo.Vroeger heette dat de huishoudschool en de ambachtschool, en leerde jetenminste nog een echt vak. Nu worden die diploma's gewoon weggegeven.Vanaf 13 jaar gaat het alleen nog maar over zuipen, roken en neuken.Natķķrlijk is dat jammer, maar het is zoals het is. En dat heeft gevolgenvoor de Volkskrant. Niet voor Metro.' Dom zijn ze, dom zullen ze krijgen.In wezen beaamt Dijkgraaf de zwartste analyse van de grootstecultuurpessimist: wanhopig onderwijs, een generatie morons, eendoor-en-door commerciŽle cultuur voor ontzagwekkende domme mensen - PaulSchnabel durft het zo vast niet op te schrijven. Dom, de tijden mogen nogzo politiek-incorrect zijn, maar dat woord gebruik je niet in de eeuw vande ontketende burger - stel je voor dat je hem tegen je krijgt, dan koopthij je product niet meer.

 

Het is de nieuwe politieke correctheid. De burger/kiezer/consument weetprecies wat hij wil, en iedereen die denkt dat hij die burger iets tevertellen heeft, moet hem eerst om toestemming gaan vragen. Hetsocialistische gelijkheidsdenken is vervangen door het commerciŽlegelijkheidsdenken. Metro is een succes, dus als iedereen op Metro gaatlijken, is het succes verzekerd.

 

Ik geloof er niets van. De televisiezender Talpa wil bijvoorbeeld maargeen succes worden, niet alleen niet bij de vertwijfelde elite in deAmsterdamse grachtengordel, maar ook niet bij het grote publiek - de lezersvan De Telegraaf verkozen eigenaar John de Mol tot meest gehatemediafiguur. Waarom? Omdat De Mol zijn publiek op een opzichtige maniervoor dom houdt. Je ziet de vertwijfeling bij zijn personeel. In hetnieuwsprogramma NSE kon medepresentator Umberto Tan laatst zijn lachen nietinhouden, toen Beau van Erven Dorens doodserieus het vertrek van de gewezenvolkszanger Gert Timmerman uit het Celebrity Big Brother Hotel doornam.Gert had zich de mindere gevoeld van medebewoners als Viola Holt enbovendien was de Maggi op, ik hoop dat ik het goed samenvat. In dedagelijkse kennisquiz De slimste zijn de vragen zo debiel, dat zelfs Lindade Mol zich er zichtbaar voor geneert - noem de vijf namen van de DollyDots. De slimste is een kennisquiz voor mensen zonder kennis. Detelevisiecriticus van deze krant, die zich acht afleveringen lang de trotsewinnaar van het programma mocht noemen, verklaart de afgelopen weken linksen rechts dat Talpa ten onrechte melaats is verklaard door degrachtengordelelite; in zijn kritieken bezingt hij met perverserecalcitrantie de zingevende kwaliteiten van de geboorte van de BigBrother-baby en de avant-gardistische gewaagdheid van de Nix-factor, eentalentenjacht voor mensen zonder talent. En mensen die vinden dat eentelevisierecensent niet in tv-programma's moet gaan zitten in een andererol dan die van televisierecensent, hebben volgens hem domweg deaansluiting met de nieuwe tijd gemist, het zijn mensen van 'de oudestempel''.

 

De oude stempel - ga toch weg met je oude stempel. Het is het argumentvan middelmatigen, degenen die tot alles in staat zijn om de boot maar niette missen. De commerciŽle revolte in Nederland voltrekt zich op dezelfdemanier als de politieke revolte: de oude orde wordt hopeloos verzwakt, maarde uitdagers zijn niet in staat er iets blijvends voor in de plaats zetten.Talpa heeft de publieke omroep het voetbal en de bijbehorende reclameafgenomen, maar blijkt zelf niet in staat een aansprekende zender neer tezetten - ook niet voor de doelgroep. De kranten zijn onmiskenbaar verzwaktdoor Metro, maar Metro is zelf geen krant. Dijkgraaf zegt het zelf: het iseen product.

 

Het is zoals het is - maar liever de honende eerlijkheid van JanDijkgraaf, dan de hypocriete toon van de bekeerlingen, hettijdgeestgeneuzel van de overlopers.