stefan stefan 2 1 2008-01-16T20:00:00Z 2009-01-31T21:26:00Z 1 745 4102 zuid 34 9 4838 10.2625 120 Clean 21 MicrosoftInternetExplorer4

Rapport brengt VN in verlegenheid

 

Door onze redacteur Robert van de

 

Misstanden in -voor-voedselprogramma, afloop onzeker

 

ROTTERDAM, 4 FEBR.  Het tussenrapport over het -voor-- programma van Paul Volcker schildert een weinig verheffend beeld van Kofi Annans Verenigde Naties.

 

Het gisteren verschenen interim-rapport over het -voor-voedselprogramma van de Verenigde Naties voor Irak bevat geen explosief materiaal voor VN-chef Kofi Annan zelf. Maar een florissant beeld van de VN onder zijn leiding schetst het niet: slordige controles, een tekort aan accountants, politieke vriendjespolitiek en belangenverstrengeling, inclusief een verdenking van zakkenvullerij door een VN-topman.

 

Het Olie-voor-voedselprogramma bood Saddam Hussein tussen 1996 en 2004 de kans om ondanks de VN-sancties olie te verkopen en de opbrengst te gebruiken voor voedsel en medicijnen. Volgens een CIA-rapport verdiende Saddam zo'n 8,7 miljard dollar illegaal binnen en buiten dit programma met olieverkopen.

 

Onafhankelijke onderzoekers onder leiding van de ex-voorzitter van de Amerikaanse Centrale Bank Paul Volcker oordelen nu ook hard over de VN-programmadirecteur zelf, de gepensioneerde Cyprische VN-veteraan Benon Sevan. Hij heeft zich volgens de commissie-Volcker schuldig gemaakt aan ,,ernstige en voortdurende belangenverstrengeling'' en de integriteit van de VN ,,ernstig ondermijnd''. Sevan heeft zich, aldus het rapport, in Bagdad inspannen om oliecontracten te krijgen voor een kleine handelsmaatschappij, de onder meer in Zwitserland gevestigde African Middle East Petroleum Company. Dit bedrijfje, gerund door een neef van de vorige VN-chef Boutros-Ghali (1992-1997), behaalde hiermee een winst 1,7 miljoen dollar.

 

De onderzoekers concluderen niet dat Sevan zelf geld heeft opgestreken, hetgeen hij zelf gisteren ook ontkende. Maar zij trekken wel betalingen van 160.000 dollar gedurende enkele jaren aan Sevan in twijfel. Hij kreeg dit geld van een inmiddels overleden tante, die volgens de onderzoekers hiervoor te armlastig was en mogelijk als dekmantel fungeerde.

 

Hoezeer de VN-top in verlegenheid is gebracht door deze hele affaire, mede door de luide Republikeinse oproepen om het aftreden van Annan, bleek gisteren. Met een ongebruikelijke snelheid kondigde Annan meteen strafmaatregelen aan tegen Sevan, ondanks diens pensioen, en tegen een andere betrokken Cyprische VN-functionaris, Joseph Stephanides, nu directeur Veiligheidsraadskwesties. Annan verklaarde dat de diplomatieke onschendbaarheid van welke VN-medewerker dan ook zal worden opgeheven als dit nodig is voor een strafrechtelijk onderzoek. Hij zei via zijn chef-staf Mark Malloch Brown ,,geschokt'' te zijn. De VN-chef sprak van ,,zeer zorgwekkend bewijs'' tegen Sevan en betwijfelde ,,zeer of er enige verzachtende omstandigheid kan zijn'' voor Sevans handelwijze.

 

Malloch Brown onderstreepte dat snel meer hervormingen volgen, nadat onlangs al de financiŽle controles en transparantie waren verbeterd. Ook de procedure bij het inhuren van bedrijven moet worden verbeterd. Het rapport-Volcker is uiterst kritisch over de selectie van drie bedrijven, die zonder normale biedingsprocedure werden ingehuurd: Banque Nationale de Paris, rechtstreeks via Boutros-Ghali; het Vlaardingse Saybolt, dat volgens het rapport door manipulatie van een andere VN-medewerker het laagste bod kon doen voor het toezicht op de Iraakse -export; en Lloyd's Register Inspection dat door manipulatie van VN-medewerker Stephanides het contract kreeg voor de inspectie van de humanitaire goederen, ook al was er een lagere aanbieder. Vriendjespolitiek, zegt het rapport.

 

Het rapport zegt nog weinig over de vraag in hoeverre Annan en de VN hier beschadigd uitkomen. Zo zullen beschuldigingen over belangenverstregeling van Annan zelf in een volgend interim-rapport worden behandeld, vůůr het eindrapport van juni. Annans zoon Kojo werkte voor een bedrijf in Afrika, dat ook betrokken was bij het -voor-voedselprogramma, maar hij ontkent bij de Irak-connectie een rol te hebben gespeeld. Annan zei gisteren een ,,schoon geweten'' te hebben.

 

Het eindrapport moet opheldering geven over de vraag of Annan heeft gefaald. Datzelfde geldt voor de grote landen in de Veiligheidsraad, die wisten van misstanden in het programma. Annans naaste medewerkers gaan uit van een goede afloop. ,,De VN-chef kan niet elk detail weten. Hij wil hiervan leren en de hele zaak tot de bodem uitgezocht hebben'', zei een naaste medewerker van Annan vannacht vanuit New York. De komende weken zullen de VN met nadere hervormingen komen. VN-diplomaten rekenen op nieuwe aanvallen van de Republikeinen tot aan het eindrapport van Volcker deze zomer. Voorlopig is het nog niet bedreigend voor Annan of het aanzien van de VN. Een naaste medewerker: ,,So far so good.''