stefan stefan 2 2 2008-01-09T20:21:00Z 2009-03-08T18:16:00Z 1 1026 5649 zuid 47 13 6662 10.2625 120 Clean 21 MicrosoftInternetExplorer4

 

Leedvermaak

 

Bas

 

Tegen de verwachtingen in, las ik deze week in verschillende Amerikaanse kranten, speelden de Rolling Stones tijdens het openingsconcert van hun wereldtournee niet het geruchtmakende Sweet Neo Con, Mick Jaggers bitterironische aanklacht tegen de Amerikaanse neoconservatieven. Waarom niet? Uit angst voor verdere controverse, zodat er niet gewoon fijn muziek gemaakt kan worden? Of heeft de sponsor van de tour, de vermeend malafide hypotheekverstrekker Ameriquest (`Proud Sponsor of the American Dream') er een stokje voor gestoken? De oprichter en grootaandeelhouder van het in vijftig staten aangeklaagde bedrijf, Roland Arnall, is een van de belangrijkste geldschieters van de verkiezingscampagne van president Bush geweest als dank is hij zojuist benoemd tot Amerikaans ambassadeur in Nederland.

 

Het kan natuurlijk gewoon een vorm van zelfcensuur van de Stones zijn geweest, en dan van de nieuwe soort; die kruiperige angstvalligheid om de machtigen van het moment voor het hoofd te stoten, de angst om honend weggezet te worden als linkse loser, hopeloos gevangen in een achterhaald wereldbeeld van politiekcorrecte wensgedachten en halfzachte ethische bedenkingen. Een beetje zoals we zagen bij de start van Nederlands nieuwe commerciële televisiezender Talpa, waar de kwaliteitsmedia over elkaar heen struikelden om nu eens niet te beantwoorden aan het beeld van verzuurde, elitaire criticasters, die tenslotte, John de Mol zegt het zelf, maar de mening van één man vertegenwoordigen, en dus ieder kritisch besef opzij zetten en zich gigantische knollen voor citroenen lieten verkopen, een kwijlende televisierecensent van de Volkskrant voorop. Wie zich de stem van het volk toe-eigent, mag tegenwoordig onmiddellijk op ferme steun van de elite rekenen. Nu de kijkcijfers, die altijd gelijk hebben, laten zien dat De Mol en zijn prefab sterrenstal niet meteen het volk achter zich heeft staan, worden meteen de bloedhonden op hem afgestuurd.

 

De neoconservatieven in de Verenigde Staten is hetzelfde overkomen; de gezongen aanklacht van Mick Jagger is niet echt controversieel, omdat die inmiddels gedeeld wordt door een groot deel van de publieke opinie. Volg een weekje de Amerikaanse media en het is duidelijk dat Bush aangeschoten wild is. Van de agressieve bravoure waarmee tijdens de eerste termijn de neoconservatieve agenda werd doorgedrukt, is weinig meer over, de president klinkt in al zijn uitspraken pijnlijk defensief. Fascinerend is de ongegeneerde scepsis waarmee de televisiejournalistiek verslag doet van de officiële pogingen om het debacle in Irak in een gunstig daglicht te stellen.

 

De doodsklap is de actie van Cindy Sheehan, de moeder van een gesneuvelde soldaat, die een tent heeft opgezet bij het vakantieverblijf van de president en een ontmoeting eist, waarin Bush haar uitlegt waarom haar 24-jarige zoon voor een goede zaak is gestorven. Die éénmansactie is een zomerhype geworden, waar anti-oorlogsgroeperingen op af gekomen zijn als vliegen op stroop, en heeft onmiddellijk tot tegenacties geleid, waarin Sheenan wordt afgeschilderd als een landverraadster of, gemakkelijker, een naïef slachtoffer van linkse manipulaties. Er heeft zich in Crawford al een vader van een gesneuvelde soldaat gemeld, die als patriottistisch tegenwicht wil dienen.

 

Het helpt niet. Sheehan is de katalysator van een volk dat de schellen van de ogen zijn gevallen. De Amerikaanse anti-oorlogsstemming is met haar actie mainstream geworden. De media weten hoe de wind waait en scharen zich voorzichtig aan haar kant. Zelfs Republikeinse senatoren durven nu het woord Vietnam in de mond te nemen.

 

O, de neoconservatieve dageraad! ,,Het is verkeerd een ideaalbeeld van de wereld te hebben. Dat is waar de ellende begint. Dat is waar alles uiteenvalt.'' Het zijn slotzinnen van V.S. Naipauls laatste roman, Magical Seeds, en ze zijn evengoed van toepassing op het vernietigende marxistisch-leninistische idealisme van de twintigste eeuw als op de dromen van de Amerikaanse conservatieven en hun Nederlandse meelopers. En net zoals hun linkse voorgangers praten de neocons hun fatale handelingen goed met een beroep op hun idealen als wij het niet zo goed voor hadden met de wereld zou Saddam Hussein nog gewoon kunnen doormartelen. Als antwoord op de actie van Sheehan verschuilt Bush zich nu achter de soldaten die hij zelf de dood ingejaagd heeft; als de Amerikanen zich nu terugtrekken uit Irak, zijn deze jongens helemaal voor niets gestorven!

 

Afgelopen donderdag waarschuwde de Britse essayist Timothy Garton Ash in deze krant voor . Nu Amerika zich met Irak in de vingers heeft gesneden, heeft de machtigste natie van de wereld eerder onze morele steun nodig dan onze hoon. Amerika is een wankelende reus; mocht hij vallen, dan zijn we nog niet jarig. Dat klinkt vooral heel erg redelijk en er is ook weinig onsmakelijker dan het anti-Amerikanisme dat zijn gelijk bevestigd ziet in iedere uiteengereten soldaat. Dat Amerika zich na de aanslagen van 11 september 2001 op sleeptouw heeft laten nemen door verblinde ideologen is een tragedie, niet alleen voor de wereld, maar vooral voor Amerika zelf. De huidige situatie in Irak is onmogelijk, blijven leidt tot meer ellende, terugtrekken waarschijnlijk tot nog meer; en per dag neemt het gezag van de enig overgebleven supermacht verder af. Maar die situatie is niet te wijten aan de abstracte geschiedenis, zoals Garton Ash wil geloven, ze is te wijten aan stupide en hoogmoedige denkbeelden. Dat is wat de neoconservatieven de Verenigde Staten hebben aangedaan ze hebben de ergste vijanden van Amerika gelijk gegeven.

 

Wat Garton Ash zegt, is waar; we moeten eerder bezorgd zijn dan verheugd. Maar dat wil niet zeggen dat de agressieve dwalingen van de Amerikanen vergeten en vergeven moeten worden uit geopolitieke overwegingen. Praktisch inzicht is iets anders dan morele vrijblijvendheid. Ook in Nederland hebben heel redelijke mensen zich met beste humanistische motieven bekeerd tot het liberaal imperialisme dat nu alweer ten onder gaat in het moeras dat Irak heet de huidige Nederlandse regering voorop. Voor heel veel mensen moet de utopie van de door noodzakelijk geweld afgedwongen democratie te aanlokkelijk zijn geweest om nog kritische kanttekeningen bij te plaatsen. De anderen, de kwaadaardige hetzers, de smalende pleitbezorgers van het alleenrecht van de sterkste je hoort ze nauwelijks meer over Irak, maar er zijn geen tekenen dat ze er ook iets van geleerd hebben. Tot het zover is, is het goed hen zo hard mogelijk met hun neus op de feiten te drukken. Met heeft dat niets te maken.

 

Welkom, Roland Arnall.