stefan stefan 2 3 2007-12-16T22:09:00Z 2009-03-11T22:00:00Z 1 953 5244 zuid 43 12 6185 10.2625 120 Clean 21 MicrosoftInternetExplorer4

Ischa Meijer dwaalt door schimmenrijk

 

Frits Abrahams

 

Met de talkshow van Ischa Meijer op RTL 5 gaat het nog steeds niet écht goed. Het programma komt vaak niet boven de 70.000 kijkers - er zijn zelfs regelmatig noteringen van 50.000 -, wat ook voor een niet-commercieel tv-station te laag zou zijn. De dagelijkse frequentie, begin januari ingevoerd, heeft kennelijk niet geleid tot een binding met een groter publiek. Integendeel, nu het nieuwtje eraf is, lijkt het wel alsof steeds meer mensen afhaken. Hoe komt dat?

 

Drie redenen.

 

Twee ervan hebben rechtstreeks met Ischa Meijer zèlf te maken. Hoe goed hij ook is - voor mij is hij verreweg de beste tv-interviewer van dit moment -, het publiek lust hem niet. Onder journalisten bestaat algemene lof voor zijn kwaliteiten, maar ik heb zelf meermalen ervaren dat je hem in het gezelschap van niet-journalisten steeds in bescherming moet nemen. Men vindt hem boosaardig, cynisch, chagrijnig, ongastvrij, noem het allemaal maar op. In dat opzicht roept hij dezelfde reacties op als in de jaren zestig de KRO-journalist Frits van der Poel. Oók een vakman, en als het moest een genadeloze ondervrager, en evenmin geliefd bij het kijkersvolk - het heeft hem ten slotte als omroepman zelfs de kop gekost.

 

Als interviewer is Meijer natuurlijk ook boosaardig, cynisch, chagrijnig en ongastvrij, maar mij heeft dat nooit iets kunnen schelen zolang het resultaat goed is. Is hij tot de kern van iemands bestaan of opvattingen doorgedrongen? Daar draait het om in het type interview dat hij wil maken. Als hem dat lukt, is er wat mij betreft niets aan de hand. Soms kan het goedschiks - zo heeft hij met Bernlef en Kristien Hemmerechts voortreffelijke interviews gemaakt -, soms moet het kwaadschiks. In het begin had hij er een handje van te snel te interrumperen (en ook nogal gemaniëreerd: 'Tèkst! Tèkst!''), maar dat heeft hij zich aardig afgeleerd.

 

Aan het probleem van zijn negatieve charisma zal Meijer weinig kunnen doen. Ik moet er niet aan denken dat hij een tweede Karel van de Graaf probeert te worden - één is meer dan genoeg. Van de Graaf is het type interviewer dat genoegen neemt met het clichébeeld dat mensen bij voorkeur van zichzelf tonen. Er moet ook altijd veel gelachen worden in die interviews, Karel wil graag doorgaan voor een opgeruimd mens. Het resulteert meestal in wezenloze koketterieën waarvan niemand wijzer wordt.

 

Toch heeft Meijer ook zichzelf iets te verwijten. Dat nu ook een deel van zijn doelgroep - de beter opgeleide kijkers - begint te deserteren, heeft te maken met zijn onderwerpkeuze. Wie een dagelijks programma maakt, zal op een of andere manier de actualiteit moeten incorporeren. Dat hoeft niet met elke gast, maar liefst toch wel met minstens één per aflevering. Van al die affaires die Nederland de laatste tijd hebben geteisterd - de corrupte politie, Epe, Zestienhoven, Fokker - kan ik me geen behandeling bij 'Ischa', in de vorm van een interview met een betrokkene, herinneren.

 

In plaats daarvan worden we overstelpt met interviews met kunstenaars die een boekje, een cd'tje of een filmpje komen verkopen. Om nog maar te zwijgen van al die toneelspelers die gewichtig doen over hun laatste rolletje: 'Je blijft dingen aanboren in jezelf.'' Deze week deed Meijer bijzonder narrig tegen actrice Margreet Blanken. Het werd een pijnlijke vertoning, omdat ze onder zijn pressie zichtbaar haar best deed om oorspronkelijke gedachten te formuleren. Ze bleek ze niet voorradig te hebben, evenmin als Anne Wil Blankers, een week eerder. Dat zijn de enige momenten waarop ik Meijers harde aanpak unfair vind. Waarom zou een toneelspeler diepere gedachten hebben dan een loodgieter?

 

Maar ook al zou Ischa Meijer de uitstraling hebben van een Ivo Niehe of een Andries Knevel - Heer, bewaar ons - en ook al zou een briljante redactie hem elke dag weer aan spraakmakende gesprekspartners helpen, dan nog zou hij op RTL 5 niet helemaal tot zijn recht komen. U begrijpt het: we naderen de derde reden, en dat is RTL zèlf.

 

RTL - zowel 4 als 5 - is een woestijn waarin elk veelbelovend plantje wordt platgetrapt onder de laarzen van de commercie. Het is een helse amusementsmachine zonder gevoel voor kwaliteit. Ischa Meijer kan er zijn kunstjes vertonen omdat ze via hem een of ander marktaandeel hoopten te veroveren. Nu dat niet lukt, mag hij nog even als hun culturele schaamlapje fungeren, maar het zou me verbazen als ze hem een tweede seizoen gunnen.

 

Zijn programma staat - uitgezonderd Barend en Van Dorp en de nieuwsuitzendingen - tussen programma's van inferieure kwaliteit. Het boeken- en krantenlezende publiek dat Meijer zo graag bereikt, zal nooit automatisch op zo'n zender afstemmen, zoals met de VPRO wèl het geval is.

 

Meijer lijkt zich ook zelf niet helemaal op zijn gemak te voelen bij RTL 5. Deze week interviewde hij Ruud Hendriks, de plaatsvervangend RTL-directeur die naar CBS overstapt. Hendriks is aan een triomfantelijke afscheidstocht langs de media bezig. Zelfs op de VPRO-radio werd hem eerbiedig gevraagd wat toch 'het geheim van zijn succes'' was. Succes waarmee, dacht ik. Met dat marktaandeel van veertig procent, inderdaad, maar verder? Wat heeft RTL in kwalitatief opzicht toegevoegd? Vrijwel niets.

 

Meijer spaarde zijn baas niet. Hij noemde RTL 'een schimmenrijk waar de kijkcijfers de absolute norm zijn''. 'U houdt toch van kwaliteit in uw privé-leven'', zei hij tegen Hendriks, 'zet u dat als zakenman opzij?''

 

'Ja'', antwoordde Hendriks, 'misschien zijn die programma's niet mijn smaak, maar ze zijn wel knap gemaakt, zoals 'Prijzenslag'.'' (Vooral de manier waarop in 'Prijzenslag' van de trap wordt afgedaald, kon Hendriks in hoge mate bekoren.)

 

'Jullie maken dus vaak slechte programma's'', zei Meijer nog. Hendriks knikte. 'Dat heeft iets zieks'', zei Meijer. 'Vind ik niet'', reageerde Hendriks.

 

Hendriks vond dat de publieke omroepen inmiddels veel geleerd hadden van RTL. Een dodelijker compliment had het bestel niet kunnen krijgen. De Ischa Meijers van de toekomst hebben weinig goeds te verwachten.

 

Ischa Meijer dwaalt door schimmenrijk

 

Datum: 

19-02-1994

Rubriek: 

Zendtijd

Pagina: 

4

Persoon:  

Ischa Meijer