[if gte mso 9]> stefan stefan 2 5 2009-01-31T17:31:00Z 2009-01-31T17:36:00Z 1 1179 6486 zuiderwaal 54 15 7650 10.2625 [if gte mso 9]> 120 Clean 21 MicrosoftInternetExplorer4 [if gte mso 9]> [if gte mso 9]>

Goudomrand onderpresteren met publiek geld

Verdubbeling van topinkomens ambtenaren en semiambtenaren volledig terug te voeren op zorgsector

Wubby Luyendijk

artikel | Zaterdag 24-01-2009 | Sectie: Binnenland | Pagina: 03 | Wubby Luyendijk

Ruim 2.000 ambtenaren verdienden in 2007 meer dan een ministerssalaris. De helft van hen komt uit de zorg. Hun beloningscode is een wassen neus.

Wie is die Tilburgse hoogleraar die in 2007 258.246 euro verdiende? De universiteit wil de man uit privacyoverwegingen niet noemen. Maar de beloning is uitzonderlijk royaal, zegt de woordvoerder, omdat hij een gespecialiseerd internationaal onderzoeksprogramma opzet. Daarvoor moet de universiteit de internationale markt op en daarbij hoort een internationale beloning.

De Tilburgse hoogleraar sociaal recht Antoine Jacobs is het in elk geval niet. Hij weet ook niet wie het wel is. Jacobs vindt het argument dat je topexperts alleen met een topsalaris binnenhaalt een drogreden. Zijn tegenvoorstel: zet een advertentie in internationale bladen met het gebruikelijke salaris. Voor je het weet, meldt zich een gepensioneerde Nobelprijswinnaar of een talent uit India. Pas als niemand reageert, bied je een hoger salaris.

Jacobs adviseerde, als lid van de commissie-Dijkstal, het kabinet over de aanpak van topinkomens in de (semi)publieke sector. Minister ter Horst (Binnenlandse Zaken, PvdA) nam de voorstellen in grote lijnen over. Daarbij hanteert ze drie salarisregimes: hoe publieker de functie, hoe meer de minister te zeggen heeft. Dat betekent dat in het onderwijs, in de culturele sector en bij publieke omroepen een ministerssalaris het maximum is. Semipublieke instellingen als ziekenhuizen en woningcorporaties, die op afstand van de overheid met publiek geld werken, leggen een salarisplafond in een code vast. Voor commerciŽle bedrijven, waaronder zorgverzekeraars die op een markt opereren en deels worden gefinancierd uit publiek geld, volstaat openbaarmaking.

Dat dit nog geen praktijk is, blijkt uit de lijst die Ter Horst vorige maand publiceerde. Tweeduizend ambtenaren en semiambtenaren verdienden in 2007 meer dan het ministerssalaris van 169.000 euro. Onder hen een directeur van het ROC Friesland College die een vertrekpremie meekreeg van 2,5 ton, omdat er verschil van inzicht was over invulling van de functie en er anders meer aan wachtgeld had moeten worden betaald. Onder hen ook een communicatiemedewerker van Waterschapsbedrijf Limburg, die door reorganisatie weg moest. Zij kreeg 240.000 euro mee om een mooie start te maken met een eigen bedrijf, vertelt een woordvoerder. Met een jarenlange sociale uitkering was de belastingbetaler duurder uit geweest.

Het aantal veelverdieners op de lijst van Ter Horst is verdubbeld ten opzichte van 2006. Dat komt volledig door publiek gefinancierde topinkomens in de zorg, die voor het eerst in het overzicht staan. Wat daarbij opvalt: ook bestuurders die slecht presteren, worden ruim beloond.

Zo komt het hoogste inkomen voor rekening van een bestuurder van Amsterdam Thuiszorg: 918.654 euro. Terwijl de thuiszorg op de rand van faillissement stond en ruim veertig werknemers moest ontslaan, kreeg oud-directeur Gerard Tanke 650.000 euro mee. Dat inspireerde ambtenaren op Volksgezondheid tot een nieuw werkwoord voor onderpresterende bestuurders die goudomrand vertrekken: tanken.

Tanke is niet de enige. De drie bestuurders van het Amphia-ziekenhuis in Breda vertrokken, toen het ziekenhuis in financiŽle problemen was geraakt, met een kleine anderhalf miljoen euro belastinggeld, waarvan 549.000 euro ontslagvergoeding. Bij Mediant in Overijssel - geestelijke gezondheidzorg - ontvingen de bestuursvoorzitter en een medebestuurslid bij vertrek respectievelijk 522.300 en 489.186 euro, inclusief vertrekpremie. Ze moesten in juni 2007 weg nadat de raad van toezicht het vertrouwen in hen had opgezegd. De instelling had haar opleidingsbevoegdheid verloren en er dreigden grote financiŽle problemen.

De ruime bestuurdersvergoedingen zijn volgens de woordvoerders gebaseerd op de beloningscode in de zorg. Vanwege de grootte en de complexiteit van ons ziekenhuis, vertelt de zegsman in Breda, met 1.000 bedden, 250 medisch specialisten en 5.000 medewerkers, waren de bestuurders hoog ingeschaald. Volgens Jacobs zijn die salarisafspraken een wassen neus. De beloningscodes van nu, opgesteld door zorgdirecteuren en toezichthouders, zijn zo lek als een mandje. Bestuurders kunnen ze volledig naar hun hand zetten, zegt hij. Ze staan vol vage formuleringen en uitzonderingsclausules.

Een nieuw concept, van zorgdirecteuren en toezichthouders, kwam vorig jaar augustus naar buiten. Kern is dat zorgbestuurders niet meer verdienen dan premier Balkenende (186.000 euro), tenzij de onderneming veel te maken heeft met marktwerking. Dan mag het maximum 220.000 euro zijn, exclusief werkgeversbijdragen voor pensioen en vut. De leden hebben nog niet gestemd over de code. Eerst willen de opstellers nog onderhandelen met minister Klink (Volksgezondheid, CDA).

Jacobs kwalificeert dit als een gebruikelijke vertragingstactiek. Dat moeten politici niet tolereren. De kredietcrisis maakt die noodzaak alleen maar groter. Ook bij Van Lanschot leveren de bestuurders in. Als de bestuurders niet over de brug komen, kan de politiek een maximum afkondigen. In een noodwet. Tot de sector met een voorstel komt. Zolang dat niet gebeurt, verandert er niks.

Tonnen vertrekpremie? Jarenlang een sociale uitkering is duurder voor de belastingbetaler Edwin Velzel is bestuursvoorzitter van verzekeraar Uvit. Hij verdiende in 2007 meer dan drie ministerssalarissen. Om precies te zijn: 611.000 euro, inclusief pensioenopbouw. Woordvoerder Mark van der Wolf spreekt van een marktconforme beloning. Wij staan op plaats 25 van de grootste bedrijven van Nederland, tussen KLM, BAM Groep en Essent. Kijk je naar de verantwoordelijkheden van onze bestuurders, dan betalen wij geen topsalarissen. De bestuursvoorzitter van Uvit ontving bijna twee keer zoveel als collegas. Roger van Boxtel, topman bij Menzis, kreeg 361.579 euro. De bestuursvoorzitter van CZ, Mike Leers, incasseerde 380.000 euro. Volgens Uvit is de vergelijking misplaatst. Menzis, zegt de woordvoerder, is met 2,1 miljoen zorgverzekerden veel kleiner dan Uvit met 5,2 miljoen zorgverzekerden. En Uvit is ook schadeverzekeraar. Het honorarium van Uvits voorzitter kwam tot stand na advies van Hay Group. Dit adviesbureau beziet de markt en kijkt over de grens wat bij vergelijkbare bedrijven wordt verdiend. Hoogleraar Jacobs is daar sceptisch over: Als ze worden benaderd door een werkgever, adviseren ze onder het internationale gemiddelde. Worden ze ingehuurd door een werknemer, dan komt er een bovengemiddeld advies uit. Zo kom je bij onderhandelen uit in het midden en worden we slaafse volgers van wat er internationaal aan salarissen wordt betaald. Of Velzel voor minder dan de helft van zijn jaarsalaris de organisatie wil leiden? Zijn woordvoerder weet het niet. Hij werkt hier al heel lang. Maar als we dit soort bedragen niet betalen, dan komen ze niet of we houden ze niet. Leers beaamt dat: Wij zijn geen publiek orgaan dat ver van de markt opereert. Wij zijn een bedrijf met 10,5 miljard euro omzet en 1 miljard eruo aan belegd vermogen. Daarbij kan ik het salaris van de premier niet als spil hanteren. Dan kan ik niet de beste mensen krijgen en houden. Zelf zegt hij dat hij niet zou vertrekken als hij minder zou verdienen