stefan stefan 2 2 2007-12-17T21:59:00Z 2009-03-11T21:55:00Z 1 866 4763 zuid 39 11 5618 10.2625 120 Clean 21 MicrosoftInternetExplorer4

De zorgen van Kupa

 

Door AERTJAN GROTENHUIS

 

De fiscale zorgen van een ex-communist zijn een beschouwing waard. Dat bleek weer eens tijdens het bezoek dat de Hongaarse minister van financien, dr. Mihaly Kupa de afgelopen twee dagen aan ons land bracht. Hij heeft maandag ook minister Wim Kok ontmoet, maar hun zorgen hebben weinig meer gemeenschappelijk dan de lege schatkist.

 

Terwijl Kok bezig is het bedrijfsleven fiscaal in het gareel te krijgen, interesseert het zijn collega Kupa nauwelijks of Westerse bedrijven belasting aan de Hongaarse schatkist afdragen. Zijn eerste interesse is dat er hoe dan ook zulke investeerders in zijn land komen. "Westerse investeerders begrijpen het Hongaarse belastingsysteem vrij snel. Zij hebben evenwel vaak problemen met de vage formulering van onze belastingregels en met de onzekerheid die daaruit volgt", aldus Kupa.

 

De Oosteuropese belastingpraktijk munt uit door een simpelheid waarvan belastinghervormer Oort achterover zou slaan. Bij de staatsbedrijven kwam eens in de zoveel tijd een belastingambtenaar de boekhouding bekijken. In een aangename sfeer bepaalde zo iemand welk deel van de winst als belasting in de schatkist moest verdwijnen en welk deel als bedrijfswinst dezelfde bestemming zou krijgen. Fiscus noch bedrijfsleven kon het veel schelen hoe die verdeling zou uitpakken.

 

Nu er aarzelend Westerse bedrijven in Hongarije gaan investeren, komt de tijd om de belastingdienst op een wat meer professionele leest te schoeien. Het bedrijfsleven bedient zich immers ook van professionele bijstand van de mondiaal werkende accountantskantoren. Voor de omvorming van de belastinginspecteurs maakt Kupa (die zelf ooit leiding gaf aan de belastingdienst) gebruik van het in Amsterdam gevestigde Internationaal Belasting Documentatie Bureau. Een soort openbare fiscale inlichtingendienst waar een groep specialisten uit veertien landen nauwlettend de kleinste wijziging van de belastingwetten van welk land dan ook in de gaten houdt. Zowel belastingdiensten als bedrijfsadviseurs maken gebruik van de diensten van het Bureau.

 

Het wereldwijs maken van de Hongaarse ambtenaren gebeurt tijdens intensieve cursussen in Budapest. Kupa spreekt er zeer enthousiast over, ondanks het feit dat van de vijftien cursisten van de eerste groep er nog maar vier bij de Hongaarse fiscus werken. "De opleiding is van een zo hoog niveau dat de meesten tot beter betaalde banen in de private sector zijn verleid. Het is niet meer dan natuurlijk dat zulke mensen bij de staat vertrekken naar het bedrijfsleven", zo stelt de bewindsman. Ook zelf vertrok hij na de val van het communistische regime als topambtenaar bij de overheid om een half jaar lang zijn heil te zoeken bij de Hongaarse tak van het accountantskantoor Deloitte.

 

Is de Hongaarse fiscus met dit soort opleidingen niet bezig zijn tegenpartij te versterken? Dat blijkt een typisch Westerse gedachte. "Zo'n uitstroom baart mij geen enkele zorg. Naarmate er meer gespecialiseerde fiscalisten in Hongarije zijn, zal het totale systeem beter werken. We beginnen gewoon met een nieuwe opleiding."

 

Sterker nog, verscheidene ministers van financien van Oosteuropese landen zijn plannen aan het maken voor het opzetten van een 'fiscaal centrum' in Budapest, waar Oosteuropeanen opleidingen kunnen krijgen tot belastingdeskundige. Een grote behoefte bestaat er ook aan fiscale wetgevers. Kupa zal waarschijnlijk het Internationaal Documentatiebureau ook inzetten bij het hervormen van de Hongaarse belastingwetgeving. Dit soort activiteiten ontplooit zich onder de paraplu van het IMF, ondersteund door Westerse ministeries van ontwikkelingssamenwerking.

 

Bedrijven die het belastingsysteem niet begrijpen en vertrouwen, aarzelen om te investeren in de voormalige communistische landen, zo valt waar te nemen. Wat voor Westerlingen in elk geval onwennig oogt, is dat men in die landen van oudsher geen belastingrechters kent. Wie het oneens is met de inspecteur, pleegt een brief naar diens chef te schrijven. Geeft ook die de klager ongelijk, dan laat men het in een dictatuur wel uit zijn hoofd nog verder dwars te liggen.

 

Zo'n systeem geeft evenwel te weinig bescherming aan geinvesteerde dollars en guldens. Er moeten dus snel gespecialiseerde rechters worden opgeleid. De directeur van het Internationale Documentatiebureau, mr. H. M. A. L. Hamaekers, grijpt zijn kans en is druk bezig van Amsterdam het centrum van zulke 'fiscale ontwikkelingshulp' te maken. Ook voor landen als Polen, Tsjechoslowakije, Jamaica, Venezuela, Chili en India wil het Bureau stoomcursussen in fiscale wereldwijsheid organiseren.

 

Soms is daarbij voor Nederlandse belastingambtenaren een rol weggelegd. In Hongarije wilde men het naadje van de kous weten van fiscale controletechnieken. De Amsterdamse belastingaccountant dr. R. N. J. Kamerling, die daarvoor naar Budapest trok, viel van de ene verbazing in de andere. "Deze ambtenaren zijn zo goedgelovig; als er iets in de boekhouding staat, gaan ze er zonder meer vanuit dat het juist is. Ze kunnen in een oogopslag zien of overal de nodige stempels op staan. Maar de gedachte dat onder een inkomsten- of kostenpost wel eens iets anders schuil kan gaan dan wat er precies staat, is hun volkomen vreemd."

 

Voor de Nederlandse belastingambtenaar zijn dit tekenen van fiscale onvolwassenheid; menige investeerder zal er evenwel de contouren van een belastingparadijs in onderkennen.

 

Datum: 

27-03-1991

Rubriek: 

Belastingen

Pagina: 

16

Trefwoord:  

Belastingheffing; Handel; Bedrijfstakken; Overheidsfinancien; Economie; Nationale Economie

Persoon:  

dr. Mihaly Kupa