`Wie nog iets verkeerds doet krijgt ontslag'

Door onze redacteur Marcel aan de Brugh

Akzo-topman over kartels

ARNHEM, 5 FEBR.Bestuursvoorzitter Hans Wijers van verf- en medicijnenbedrijf Akzo Nobel legt de hand op zijn borst als hem gevraagd wordt naar de illegale praktijken die zich bij zijn bedrijf hebben afgespeeld. ,,Ik vind ze verwerpelijk. Het gaat zó in tegen mijn normen'', zegt hij. De afgelopen anderhalve maand deelde de Europese Commissie twee boetes uit aan Akzo wegens kartelvorming. De omvang: ruim 100 miljoen euro. En eerder deze week werd het bedrijf nog verdacht van deelname aan weer een ander kartel. Terwijl het de afgelopen jaren hiervoor al menige boete had gekregen. Wijers blijft erop hameren dat het zaken zijn uit het verleden. Akzo is inmiddels veranderd, beweert hij op zijn kamer in het Arnhemse hoofdkantoor. ,,Ik denk dat we een clean bedrijf zijn. Maar ja, er werken 62.000 mensen. Zeker weten doe je het nooit.''

Het zijn vaak chemische bedrijven die de laatste jaren boetes krijgen van de Europese Commissie. Is kartelvorming typisch voor deze industrie?

,,De chemische industrie in Europa heeft blijkbaar lang een cultuur gehad waarbij men zich weinig aantrok van de regels. Maar dat het alleen hier speelde, geloof ik niet. Eerder bij activiteiten waarvoor veel kapitaal nodig was, en die lange tijd een typisch nationale focus hadden. Besef wel, de autoriteiten hebben dit soort praktijken in de jaren zeventig en tachtig zelf gestimuleerd. Pas begin jaren negentig werd het Europese mededingingsbeleid actiever. Vervolgens heeft het nog een tijd geduurd voordat de bedrijven zich realiseerden, `goh, ze menen het serieus'. Inmiddels is de chemische industrie echt veranderd.''

Schaden al deze kartelzaken het imago van uw bedrijf?

,,Ja, ik merk dat het heel veel vragen oproept. Hoe diep de schade gaat, weet ik niet. Het enige wat we kunnen doen is zorgen dat dit soort fouten niet meer worden gemaakt.''

Wat doet u daaraan?

,,In 2000 is de toenmalige top een trainingsprogramma gestart over de do's and don'ts binnen het bedrijf. Dat ging niet alleen over kartelzaken. Ook over omkoping, over hoe je omgaat met hiërarchie. Het is een continu programma, want er komen steeds nieuwe mensen bij.''

De kartelzaken speelden ten tijde van het voorzitterschap van de heer Loudon, en later van de heer Van Lede. Beiden hebben menig commissariaat in Nederland, onder andere bij Akzo. Vindt u dat geen probleem?

,,Het trainingsprogramma is destijds juist gestart op initiatief van Loudon. Hij heeft vaker gezegd dat het uit moest zijn met het gedonder. Kennelijk heeft zich dat niet gematerialiseerd. Dat heb je wel vaker met management. Je denkt dat dingen goed zijn, maar dan blijkt het toch iets minder mooi te zijn. Het is dan zaak om harder in te grijpen.''

Verwacht u in de toekomst nog meer zaken?

,,In 2000 is gezegd: `iedereen die iets op zijn geweten heeft kan zich melden'. Er is toen heel veel naar boven gekomen. Maar het kost vervolgens veel tijd om alle zaken te bestuderen. Pas als iets compleet is stappen we ermee naar de autoriteiten. Maar die beginnen niet naar alles een onderzoek. Ik weet dus niet wat we nog kunnen verwachten.''

Bij een van Akzo's kartelzaken in Amerika heeft een medewerker een gevangenisstraf gekregen. Zijn zulke persoonlijke straffen vaker uitgedeeld?

,,Niet bij mijn weten. Maar bij mensen die in een grijs gebied opereerden is de carrière, laat ik zeggen, wel wat minder voorspoedig verlopen. En als je nu nog iets verkeerds doet kun je het vergeten bij dit bedrijf. Dan wordt je ontslagen. Geen nuances. Basta.''