Dinosaurussoort als viervoeter geboren


ROTTERDAM, 30 JULI. Vijf puntgave dinosaurusembryo's van 190 miljoen jaar oud die zijn opgegraven in Zuid-Afrika werpen mogelijk nieuw licht op de evolutie van dinosaurussen. De dieren kropen als viervoeter uit het ei, maar eenmaal volwassen liep Massospondylus, zoals de betreffende dinosaurussoort heet, op twee poten. Dat rapporteert een team van paleontologen onder leiding van de Canadees Robert Reisz van de Universiteit van Toronto deze week in het Amerikaanse wetenschappelijke tijdschrift Science.
 

Foto-onderschrift:
Een van de onderzochte Massospondylus-skeletjes. Reconstructie van het embryo in het ei. (Foto's Science)

De dinosauruseieren werden al in 1978 opgegraven door de Zuid-Afrikaanse paleontoloog James Kitching in het Golden Gate Highlands National Park, maar tot nu toe had niemand zich gewaagd aan de preparatie van de zeer fragiele fossielen. Het vergde het team van Reisz nu ruim een jaar om de embryo's bloot te leggen. Er kwamen vijf opgerolde skeletjes van 15 centimeter lengte tevoorschijn uit de zes centimeter grote dinosauruseieren. Een zesde ei bleek uitgekomen en dus leeg.

De Massospondylus-embryo's hadden een relatief korte staart en een grote kop. Aan de hand van de horizontaal gepositioneerde nek en lange voorpoten concluderen de onderzoekers dat de jongen viervoetig waren. Opvallend was ook dat goed ontwikkelde tanden ontbraken bij de embryo's die op het punt moeten hebben gestaan om uit het ei te kruipen. Volgens de onderzoekers wijzen die kenmerken erop dat de jonge Massospondylussen in het begin vrij hulpeloos waren en door hun ouders verzorgd moesten worden. Volwassen dieren groeiden uit tot vijf meter van kop tot staart.

De nieuwe vondst kan mogelijk ook verklaren hoe viervoetige dinosaurussen zijn geŽvolueerd. Wetenschappers zijn het er over eens dat alle dinosauriŽrs afstammen van kleine tweepotige dieren. Maar nu blijkt dat Massospondylus als jong op vier poten liep, speculeren de paleontologen dat de vierpotige dinosaurussen (sauropoda) zijn ontstaan doordat embryonale en jeugdige kenmerken bij deze soorten tot in de volwassenheid behouden bleven. Ze classificeren de sauropoda daarom als zogeheten `pedomorfen'.

De beschreven Massospondylus-embryo's zijn de oudste dinosaurusembryo's die tot nu toe zijn onderzocht. Ze dateren uit het begin van het Jura, de bloeiperiode van de dinosaurussen. Eerder onderzochte dinosaurusembryo's stammen allemaal uit het Krijt, en zijn dus 100 miljoen jaar jonger dan het nu onderzochte legsel.