De leermeester van Spinoza - Peter van Rooden 8-5-1990 NRC

 Franciscus van den enden Brein achter Spinoza

zijn filosofie verbonden worden met het stoÔcisme, met de politieke psychologie van klassieke Griekse en Latijnse geschiedschrijvers, Met Descartes, of met radical trekken in de middeleeuwse joods godsdienstfilosofie en de gedachten wereld en bijzondere psychologie van het marranendom, waaruit de Amsterdamse joodse gemeenschap
was voortgekomen.

Marranen waren nakomelingen van< onder dwang tot het christendom< bekeerde Iberische joden.
Hij pleit voor een radi cale democratie, waarin de welvaart eerlijk verdeeld is en aan ieders be behoeften voldaan wordt, maar hij on- dersteunt dit pleidoei niet met het argument dat een dergelijke staat rechtvaardig is, of moreel goed, of in overeenstemming met de mensen-
rechten. Een staat die de lichamelij ke en geestelijke behoeften van al zijn onderdanen bevredigt, is sim pelweg stabieler en machtiger dan een politiek bewind dat op onder drukking en maatschappelijke ongelijkheid berust

De mens heeft geen vrije wil. Zijn gedrag wordt volledig oorzakelijk bepaald. Wil men hem rustig hou den of verbeteren, dan dient men zijn omstandigheden te veranderen en zijn behoeften te bevredigen.
Men dient mens en samenleving za kelijk te nemen zoals ze zijn, en niet op grond van irreŽle waardeoordelen te moraliseren.wil de samenleving dat de bestuurders hun eigen belang alleen kunnen nastreven door het be lang van allen te dienen.

de gedachte dat de mens alleen het hoogste geluk kan bereiken als zijn medemensen ook gelukkig zijn en dat men zich dus voor hun welzijn moet inzetten.