Rente-aftrek hypotheek is thema non grata in Den Haag - Door onze redacteur CEES BANNING 8 FEBRUARI 1996 NRC

DEN HAAG, 8 FEBR. Nederland telt 2,2 miljoen huishoudens die een woning bezitten welke met een hypotheek is gefinancierd. De politicus die de bijbehorende rente-aftrek ter discussie stelt, begeeft zich in een mijnenveld. Het equivalent van 2,2 miljoen huishoudens is immers bijna veertig zetels in de Tweede Kamer. "Organiseer een meerderheid voor de afschaffing van de hypotheekrente-aftrek en er valt over te praten", provoceerde PvdA-minister Melkert (Sociale Zaken) onlangs.

Zijn partijgenoten in de Tweede Kamer hebben de handschoen opgenomen. Maandag presenteerde de PvdA-fractie de nota 'Een ongedeelde stad' waarin de Kamerleden A. Duijvesteijn en R. van der Ploeg vaststellen dat de "financiŽle bevoordeling van eigenaar-bewoners in het parlement als een thema non grata wordt gezien".

Duijvesteijn en Van der Ploeg hebben berekend dat eigenaren van koopwoningen per jaar een fiscaal voordeel van 12 miljard gulden genieten; een rijkssubsidie van 5.454 gulden per eigenaar per jaar. Daar staat een bedrag van 1,8 miljard gulden aan individuele huursubsidie voor ruim 900.000 huurders tegenover, gemiddeld 2.016 gulden per jaar.

Een "bovenmatige bevoordeling" meent de PvdA-fractie.
Het kabinet moet zo spoedig mogelijk een commissie van deskundigen instellen die voor de komende regeerperiode moet onderzoeken "hoe een meer evenwichtige balans in woonlasten tussen kopers en huurders kan worden bereikt".

CDA, VVD en D66 maakten direct duidelijk dat ze de rente-aftrek niet ter discussie willen stellen. En de PvdA-fractie schrok van de reacties. Dinsdagochtend, de morgen na de presentatie van het voorstel, kopte de Telegraaf bijvoorbeeld 'PvdA: hypotheekaftrek beperken'.

"Een goudgerande manier om weer in de oppositie te belanden", brieste een PvdA-afgevaardigde tijdens de fractievergadering. In een poging de schade te beperken, zond de fractie gisteren een persbericht. "De berichtgeving suggereerde dat de PvdA de hypotheekrente-aftrek wilde beperken. Dat is onjuist en wat ons betreft absoluut niet aan de orde."

"Ik wil de aftrek voor mensen met een normaal inkomen niet ter discussie stellen", zei Van der Ploeg gisteren in een toelichting. "Maar met de hypotheekrente-aftrek wordt ook veel luxe gefinancierd." Van der Ploeg wil de aftrek voor bijvoorbeeld een tweede huis aan de kaak stellen. "De luxe-subsidie moeten we afschaffen."

Nederland is het enige land in de Europese Unie waar hypotheekrente ongelimiteerd kan worden afgetrokken van het belastbaar inkomen terwijl een eigenaar de huurwaarde van de eigen woning, volgens een wettelijk forfait, bij het belastbaar inkomen moet optellen. Het fiscaal systeem brengt met zich mee dat bij eenzelfde bedrag aan betaalde rente iemand met een hoog inkomen een groter belastingvoordeel heeft dan iemand met een laag inkomen.

Een voorbeeld: iemand heeft een huis gefinancierd met een hypotheek van 200.000 gulden. De rente bedraagt 10 procent, ofwel 20.000 gulden per jaar. Bij een inkomen van 100.000 gulden valt men in de hoogste belastingschijf en mag 60 procent van de betaalde rente worden afgetrokken: een belastingvoordeel van 12.000 gulden. Bij een inkomen van 45.000 gulden betaalt men 37,5 procent aan belastingen en sociale premies. Het belastingvoordeel bedraagt 7.500 gulden.

Premier Kok vond dit als PvdA-fractievoorzitter onrechtvaardig en pleitte voor een beperking van de hypotheekrente-aftrek. Zonder resultaat. Maar het pleidooi om deze rente-aftrek aan banden te leggen, is niet alleen voorbehouden aan sociaal-democraten. In 1990 pleitte toenmalig premier Lubbers voor een beperking van de hypotheekrente-aftrek. De christen-democraat dacht aan een constructie waarbij huizenbezitters nog maar tweederde van de rente mogen aftrekken. Binnen een paar uur werd het voorstel door de regeringsfracties van CDA en PvdA afgewezen en ook de toenmalige oppositiepartijen VVD en D66 hekelden het voorstel.

Als fractie-leider van het CDA stelde Lubbers eind jaren zeventig ook al de hypotheekrente-aftrek aan de orde. Volgens hem moest een maximumgrens in de aftrek worden overwogen. De toenmalige coalitiepartner VVD vond het onaanvaardbaar, maar toch kwam het kabinet-Van Agt/Wiegel met een wetsontwerp waarbij de rente van een hypotheek boven de 540.000 gulden nog maar voor de helft kon worden afgetrokken. Het bleef bij een ontwerp. Tijdens het kabinet-Van Agt/Den Uyl werd het voorstel aangescherpt en de grens naar 430.000 gulden verlaagd. Toen dit kabinet viel, verdween het wetsvoorstel in de ijskast. Eťn van de eerste daden van het eerste kabinet-Lubbers was het intrekken van het wetsontwerp.

Of er een nieuwe wetsvoorstel moet komen, hangt volgens de PvdA'ers Duijvesteijn en Van der Ploeg onder meer af van een commissie van deskundigen, die de voors en tegens op een rijtje moeten zeggen. Van der Ploeg: "Over dat stuk wordt gediscussieerd en het eindresultaat wordt ons standpunt bij de volgende verkiezingen."

PvdA-staatssecretaris Vermeend (FinanciŽn) wil niet vooruit lopen op de aanbevelingen van deze commissie. Hij herhaalt dat in deze regeerperiode "absoluut niet" wordt getornd aan de aftrek van de hypotheekrente. "Mijn opvattingen als Tweede-Kamerlid zijn vooralsnog niet gewijzigd", zei Vermeend vanmorgen desgevraagd.

Als fiscaal specialist was Vermeend tegen het schrappen van de hypotheekrente-aftrek. Hij deelt de visie van zijn D66-collega D. Tommel (Volkshuisvesting) die een jaar geleden zei dat zonder deze aftrekpost de bouw van ongesubsidieerde woningen in elkaar zou storten. Vermeend wijst erop dat eerdere voorstellen over een beperking van de hypotheekrente-aftrek zijn afgestemd op PvdA-congressen. Voor het partijcongres van zaterdag staat het onderwerp niet op de agenda.