mens is meer samenwerker dan streber

De moderne westerse stedeling staat calculerend en individualistisch in het leven en geeft nauwelijks om zijn medemensen - dat is althans het gangbare idee. Ook veel sociale wetenschappers. economen en beleidsmakers gebruiken dit onsympathieke mensbeeld om het gedrag van burgers te verklaren. Wij zouden ons slechts laten leiden door een rationele kosten-baten-analyse.

In het dagelijks leven is de een veel sterker geneigd voor samenwerking te kiezen dan de ander. Onder studenten - de groep waaruit psychologen nog altijd de meeste proefpersonen rekruteren - blijkt vijftig tot zestig procent tot de 'prosociale' categorie (de co÷peratieven) te. behoren, twintig tot dertig procent t 't de individualisten. terwijl tien a twitig procent in de categorie 'competitieven' valt

Over hoede verschillende sociale houdingen ontstaan is maar weinig met zekerheid te zeggen. Dat er genetische invloeden in het spel zijn staat buiten kijf. een aanwijzing

daarvoor is dat de samenhang tussen altru´sme. zorgzaamheid en agressie groter is bij eeneiige. dan bij twee-eiige tweelingen.

Van Langes onderzoek heeft ook uitgewezen dat het aanta zussen een goede voorspeller blijkt te zijn van iemands sociale opstelling. Waarom is nog niet duidelijk.

Veel mensen nemen naarmate ze ouder worden een socialere co÷peratieve houding aan. En dat is heel functioneel, vindt Van Van Lange: Ze kiezen voor zichzelf in een levensfase dat dat kan, opteren voor samenwerking als ze zelf afhankelijker worden.

Competitieven en indivjdualisten beoordelen hun medemens vooral in termen van kracht en intelligentie. Ze zijn weinig geneigd te denken in morele categorieŰn. 'Zodra ze in de gaten hebben dat iemand zich co÷peratief gedraagd vanwege diens domheid of onwetendheid'. zegt Van Lange, 'lijkt zich een duidelijke tendens tot uitbuiting af te tekenen.

Wie daarentegen geneigd is een beetje goed van vertrou wen te zijn, zal dat gedrag bij andere opwekken, en ontwikkelt een heel wat rooskleuriger mensbeeld: wie goed doet, goed ontmoet.