Maatschappelijk ondernemen is de trend
11 mei 1996 FRIEDERIKE DE RAAT NRC

BUNSCHOTEN, 11 MEI. De tijd dat elk bedrijf zijn 25-jarig bestaan vierde met de onthulling van een borstbeeld van de oprichter is reeds lang voorbij. Ook het tijdperk van de gedenkplaten en de schilderijen, aangeboden door het dankbare personeel, lijkt afgesloten. Moderne bedrijven vieren hun jubilea en andere mijlpalen met een congres over maatschappelijk ondernemen, een boomplantdag voor het voltallige personeel of een andersoortig project dat de motivatie, de creativiteit en de onderlinge band binnen het bedrijf ten goede moet komen.

Steeds meer bedrijven ontdekken het fenomeen 'maatschappelijk ondernemen'. Niet alleen zijn charitatieve organisaties steeds afhankelijker van het bedrijfsleven nu de subsidies worden teruggeschroefd, het bedrijfsleven ziet zelf ook in dat het kan profiteren van een grotere betrokkenheid bij de samenleving. Enerzijds doordat de hedendaagse consument het bedrijf op meer dan winstgevendheid alleen beoordeelt, maar ook doordat de teamgeest opknapt als het personeel zich inzet voor een daklozenpension of een milieuproject.

"Een bedrijf wint erbij als het zich inzet voor de samenleving. Maatschappelijk ondernemen levert altijd een combinatie op van in- en externe voordelen", aldus Suzanne Wolff en Wietske Broersma van Good Company in Bunschoten, dat bedrijven begeleidt bij het uitstippelen van een maatschappelijk beleid. "Werknemers zijn er trots op als hun bedrijf zo'n divers personeelsbeleid voert dat ex-psychiatrische patiŽnten werkervaringsplaatsen wordt aangeboden en het personeel deze mensen begeleidt. Bovendien verruimen ze hun blik."

Broersma en Wolff gaven eind 1993 hun managementfunctie bij de Body Shop op om samen met Eleonoor Hintzen, eveneens ex-Body Shop, Good Company op te richten. Onlangs won het bedrijf de Klaverblad aanmoedigingsprijs voor het meest inspirerende maatschappij-vernieuwende initiatief. "In onze vorige baan merkten we dat veel bedrijven worstelen met de vraag hoe ze betrokkenheid kunnen tonen, anders dan door het uitschrijven van een cheque, en hoe deze betrokkenheid een positief effect kan hebben op de onderneming. Bedrijven worden bestookt met verzoeken van organisaties om financiŽle steun. Zie daar als directie maar een weg in te vinden."

Het maatschappelijk beleid van een bedrijf kan alle mogelijke vormen aannemen. Zo kan een bedrijf tot doel hebben om het milieu zo min mogelijk te belasten. Een producent van consumentenartikelen bijvoorbeeld schakelde Good Company in omdat hij een verantwoorde oplossing zocht voor zijn afval en tegelijk de band tussen de werknemers wilde verbeteren. In overleg met het personeel werd besloten om de medewerkers speelgoed te laten maken van het afval en dat ten bate van een goed doel te verkopen. De organisatie Recreatiecentra Nederland besloot zich in te zetten voor Foster Parents Plan: samen met gasten en werknemers werden barbecues en natuurtochten georganiseerd om geld in te zamelen voor kinderen in de Derde Wereld.

Ook rond het thema Aids wordt veel gedaan, aldus Wolff en Broersma, die inmiddels zo'n dertig bedrijven hebben begeleid. "In plaats van de geijkte cheque kun je je werknemers ook stimuleren om buddy te worden of voorlichting te geven." Vaak komt van het een het ander, is de ervaring van Good Company. ",Maatschappelijk ondernemen is een groeiproces, je moet langzamerhand een verandering in het denkpatroon van de werknemers teweegbrengen. Na de boomplantdag of een project met Natuurmonumenten willen de werknemers ook dubbelzijdig kopiŽren en Max Havelaar-koffie drinken." Zelf geven de eigenaren van Good Company eenmaal per week les aan asielzoekers.

Het Wereld Natuur Fonds, Foster Parents Plan, Clini-Clowns en Natuurmonumenten springen er qua populariteit uit, aldus Wolff en Broersma. Maar ook lokale doelen mogen rekenen op belangstelling uit het bedrijfsleven. Zo steunde de Algemene Woningbouwvereniging Arnhem (AWBA) een pension waar ex-psychiatrische patiŽnten begeleid kunnen wonen. Taak van de AWBA-werknemers was het low-budget opknappen en inrichten van een aantal kamers. Wolff: "Een fantastische manier om de teamgeest te versterken. Bovendien haal je creativiteit naar boven bij je werknemers die anders ongebruikt blijft."

Bedrijven moeten wel behoed worden voor valkuilen, vindt Good Company, die ook sociale organisaties begeleidt bij samenwerking met het bedrijfsleven en workshops organiseert over maatschappelijk ondernemen. "Een kledingbedrijf dat bontjassen verkoopt, koppel je bij voorkeur niet aan een dierenbeschermingsorganisatie. En een speelgoedketen die wapens inzamelt om het wapenbezit tegen te gaan, maar intussen wel een groot assortiment speelgoedwapens voert, is ook weinig doordacht."

Bang dat de maatschappelijke betrokkenheid van bedrijven zal verwateren zodra economisch minder florissante tijden aanbreken, is Good Company niet. "Maatschappelijk ondernemen is absoluut niet hetzelfde als geld overmaken. Het is een investering die geld oplevert, geen kostenpost. Als het uit de liefdadigheidssfeer wordt gehaald en bedrijven inzien dat de belangrijkste winst is dat bijvoorbeeld de motivatie van de werknemers stijgt, zullen ze ermee doorgaan als er een recessie aanbreekt. Het is een kwestie van mentaliteit." Soms staakt Good Company de begeleiding van een bedrijf. "Als we merken dat een werkgever het vooral lastig vindt als zijn werknemers onder werktijd met andere zaken bezig zijn of als hij het niet als onderdeel van de normale bedrijfsvoering ziet, dan is het bedrijf nog niet rijp voor maatschappelijk ondernemen."

Onderschrift:

Foto: De oprichters/eigenaren van 'Good Company' (v.l.n.r.) Eleonoor Hintzen, Suzanne Wolff en Wietske Broersma (Foto Evelyne Jacq)