11 oktober 1993 NRC

Milieukosten moeten economische factor worden'

In het ontwerp-verkiezingsprogram "Ruimte voor de toekomst' zet D66 drie zwaartepunten voor de komende kabinetsperiode uiteen: de economie, sociale zekerheid en milieu.

ECONOMIE

Volgens D66 moet het economisch fundament van Nederland worden versterkt door loonmatiging, een flexibele arbeidsmarkt, inovatie en een sterkere positie van het midden- en kleinbedrijf. In de CAO's ziet D66 een middel om een meerjarig beleid te voeren dat gericht is op het herstellen van de "banenmachine" uit de jaren tachtig toen jaarlijks circa 100.000 banen werden geschapen. CAO's zouden meer ruimte moeten geven voor differentiatie, met arbeidsvoorwaarden "op maat". Verschillen tussen bedrijven en bedrijfstakken moeten beter tot uitdrukking komen dan nu. Bovendien moet het ontslagrecht worden verruimd om de arbeidsmarkt flexibeler te maken. Bedrijven worden volgens D66 belemmerd om mensen in dienst te nemen omdat ze door het ontslagrecht worden afgeschrikt. De VUT-regeling moet volgens D66 worden beperkt omdat deze te zeer een snelle stijger onder de arbeidskosten is geworden. De bedrijfstijden moeten worden verlengd of flexibeler worden gemaakt als dat nodig is.

d66 wil prioriteit geven aan verlaging van de arbeidskosten waarbij matiging van de lonen en verlaging van de belasting- en premiedruk voorop staan. D66 streeft derhalve naar een algemene lastenverlichting in de vorm van daling van de tarieven van de loon- en inkomstenbelasting, vooral in de eerste schijf. Om de lastenverlichting mogelijk te maken zijn volgens D66 verdere bezuinigingen op de collectieve sector nodig en verbreding van de belastinggrondslagen. D66 pleit niet, zoals VVD en CDA, voor afschaffing van het minimumloon. "Dit zal het sociaal minimum omlaag drukken, en niet nodig want van meer belang is de beperking van de loonkosten".

SOCIALE ZEKERHEID

D66 pleit voor een scherpe afbakening van verantwoordelijkheden van overheid en de sociale partners in de sociale zekerheid. Sociale partners zijn eerste geroepenen bij bijvoorbeeld de Ziektewet. De overheid is volgens D66 de eerst verantwoordelijke voor de mensen die zich op de markt niet meer kunnen redden zoals bij uitkeringsgerechtigden van AOW, de Bijstand en de Nabestaandenwet. Bij de arbeidsongeschikten vindt D66 dat de werkgever verantwoordelijk blijft voor het inkomen van de werknemer en het bedrijf moet zien hoe de gedeeltelijk arbeidsongeschikte nog kan worden ingezet. Arbeidsparticipatie staat voor D66 voorop. In de uitvoering van de sociale zekerheid moet er, zo meent D66, "een voordeur" komen voor arbeidsbureau, sociale dienst en bedrijfsverenigingen. Sociale uitkeringen - behalve die van AOW'ers en vroeggehandicapten - blijven achter bij de algemene loonontwikkeling. Als het goed gaat met de economie is een denivellering gewenst, maar als er tegenwind blijft moeten hogere inkomens bijdragen om grote inkomensachteruitgang van minima tegen te gaan.

De bijstand moet worden herzien waarbij een uitkering begint op het niveau van vijftig procent van het sociaal minimum waarop gemeenten een toeslag geven van twintig procent voor alleenstaanden en vijftig procent voor samenwonenden. Het alleenwonen mag echter niet onmogelijk worden gemaakt.

MILIEU

D66 vindt dat milieukosten een economische factor moeten worden en pleit voor invoering van een milieuheffing. Met enkele andere maatregelen moet de heffing een lastenverschuiving van vijf miljard van arbeid naar milieu teweegbrengen. "Milieukosten moeten worden verwerkt in de berekening van het BNP". D66 is voor hogere energieprijzen, ook voor sectoren als de glastuinbouw die nu van een korting profiteren. De kosten van het autogebruik moeten ook hoger worden en milieuvervuiling die het vliegverkeer veroorzaakt moet worden doorberekend in de prijs van de tickets. D66 is voorstander van de hogesnelheidstrein, en wil de Betuwe-lijn gedeeltelijk ondergronds bouwen. Uitbreiding van Schiphol moet gepaard gaan met verbetering van het milieu en het vliegveld Zestienhoven moet, als deze niet levensvatbaar is, worden gesloten. D66 keert zich voorts tegen de gaswinning in de Waddenzee.

Onderschrift:

Foto: D66-leider Van Mierlo (links), voorzitter Bakker van de programmacommissie en het Twwede Kamerlid Nuis zaterdag in Nieuwspoort bij de presentatie van het ontwerp-verkiezingsprogramma. (Foto Peter Boer)