Langer werken helpt niet, zeggen de sceptici Door Annemarie Kas 19 APRIL 2008 NRC Productiviteit is belangrijker dan het aantal werkuren

Minister van Economische Zaken Van der Hoeven wil terug naar de 40-urige werkweek. Dat leidt niet tot hogere productiviteit, vrezen de sociale partners.

Voor de een is het te veel, voor de ander te weinig. Maar voor niemand is het dť oplossing.

Maria van der Hoeven (Economische Zaken, CDA), gisteren in deze krant, om de 40-urige werkweek weer in te voeren, leidt alom tot scepsis. De roep om flexibiliteit is eerder de gemene deler aan beide zijden van het sociaal overleg.

Werkgevers vinden veertig uur per week op zich een goed begin, maar willen de vrijheid om hun werknemers soms nog meer uren te laten werken. Alleen zo kunnen ze het enorme personeelstekort dat in bepaalde sectoren bestaat wegwerken, menen ze.

Werknemers, verenigd in de vakbonden, willen zich ook niet vastleggen op een norm van veertig werkuren per week. De huidige goed betaalde overuren zouden dan ingeleverd worden voor een cao met standaard meer gewone uren, aldus de vakbond.

Van der Hoeven wil dat de sociale partners de 40-urige werkweek op de agenda zetten voor het Voorjaarsoverleg, volgende week. Het voorstel komt rechtstreeks uit het verkiezingsprogramma van het CDA. Ook toen al leidde het voorstel tot een storm van protest. Het plan haalde het regeerakkoord niet, mede omdat de PvdA er niets in zag. De kans dat de veertig uur nu wel de standaard wordt in cao-onderhandelingen, is gezien de huidige reacties uit het veld niet groot. De economische voordelen vallen tegen.

Nederlanders werken nu het minste aantal uren per week vergeleken met hun Europese collegas. Daar staat tegenover dat de arbeidsproductiviteit in Nederland wel heel hoog is. De uren die Nederlanders werken, werken ze dus wel efficiŽnt. En hoe langer iemand werkt, des te minder productief die werknemer over het algemeen wordt per gewerkt uur. Af en toe overwerken leidt niet tot die vermindering van productiviteit.

Het signaal van de minister is goed, maar wij willen dieper en breder gaan, zegt Frans van Hove, directeur van de branchevereniging voor metaal en techniek, FME-CWM. In zijn branche is al een tekort van 10.000 werknemers, de orderportefeuilles zitten bomvol, dus extra uren kunnen de bedrijven wel gebruiken: Het arbeidstekort neemt nog met de dag toe, aldus Van Hove. Maar de discussie moet breder gevoerd worden, wij willen niet stoppen bij veertig uur. Als voorbeeld geeft hij werknemers die zeven dagen lang 11,5 uur per dag werken, maar daarna zeven dagen achtereen vrij zijn. Flexibilisering, daar gaat het om.

Vervolg Werkweek: pagina 25

Ook bij vakcentrale FNV is flexibiliteit het sleutelwoord. De FNV pleit ervoor om mannen en vrouwen beide vier dagen te laten werken per week. Bovendien is het in veel caos al mogelijk om veertig uur te werken als je een 36- of 38- urige werkweek hebt, zei FNV- voorzitter Agnes Jongerius daarover. Vooral onder ambtenaren is dat heel gebruikelijk. Daarbij komt dat werknemers aan twee of vier uur overwerken per week, meer geld overhouden dan als ze die veertig uur laten vastleggen in hun cao, omdat overwerkuren meestal beter worden uitbetaald.

Nederland werkt het minste aantal uren van de hele Europese Unie, verdedigde Van der Hoeven haar standpunt gisteren. Dat klopt: in Nederland maakte de gemiddelde werknemer in 2007 33 uur per week, door het hoge gehalte deeltijdwerkers. Maar de economische groei hangt niet af van het aantal gewerkte uren, maar van productiviteit: hoeveel werk een werknemer per uur verzet. En daarin draait Nederland goed mee, zegt Jaap de Koning, directeur van het Rotterdams sociaal- economisch onderzoeksbureau SEOR. Op de concurrentiepositie in Europa heeft het lage aantal gewerkte uren dus weinig invloed.

>De Koning zet verder zijn vraagtekens bij de economische voordelen van enkele uren extrawerk. Op de korte termijn zal de productie iets stijgen als men meer uren gaat werken. Zeker in de technologische sector of de metaal en techniek, wegens de economisch goede tijden in die sectoren. Maar omdat het niet over gigantische verschillen gaat, zal het effect op de lange termijn niet groot zijn.

De aanname dat langer werken leidt tot minder vacatures is het omgekeerde van de redenering in tijden van hoge werkloosheid, zoals begin jaren tachtig. Toen dacht men dat arbeidsduurverkorting beter zou zijn voor de werkgelegenheid. Dat bleek niet het geval. De gemiddelde productiviteit per uur steeg per werknemer, dus bedrijven hadden niet meer mensen nodig. Omgekeerd werkt het principe dus ook niet: Langer werken zorgt uiteindelijk voor een daling in de productiviteit per werknemer, aldus De Koning.

Bovendien gaat het voorstel ook volgens De Koning in tegen de tendens van flexibele caos die maatwerk proberen te leveren. Iedere branche is verschillend en iedere groep werknemers heeft verschillende behoeften. Als het doel ook is om oudere werknemers langer aan de slag te houden, lijkt dit me geen verstandig idee, aldus De Koning. Brancheorganisatie voor het midden- en kleinbedrijf MKB- Nederland is het helemaal met hem eens. Een woordvoerder: Dit valt niet als standaard vast te stellen. Aan de cao-onderhandelingstafel willen we zoveel mogelijk maatwerk leveren.

Lees het interview met de minister op nrc.nl/economie

Wij willen niet stoppen bij 40 uur werkgever Frans van Hove datum:19-04-2008 Rectificatie / Gerectificeerd Correcties en aanvullingen Veertig uur werken In het artikel Langer werken helpt niet, zeggen de sceptici (19/20 april, pagina 1) is Jaap de Koning van onderzoeksbureau SEOR verkeerd geciteerd. Bij een langere werkweek daalt de productiviteit per gewerkt uur, in plaats van zoals gemeld de productiviteit per werknemer.

>Foto-onderschrift:   Nederlander werkt het minst aantal uren, maar productiviteit stijgt NRC 190408 / RvS, RL / Bron: Eurostat, CBS