Frans van der Helm 12 JANUARI 1995 NRC
Mannetjes van zeeotters roven eten bestemd voor jongen
Frans van der Helm

Zouden mensen misschien genetisch geprogrammeerd zijn voor bepaalde signalen in het gedrag van otters - en daardoor zon vriendschap voelen? Dat vroeg bioloog Lewis Thomas zich eens af, onder de indruk van zijn eigen verrukking bij het gadeslaan van spelende otters. Otters zijn buitengewoon levendige dieren. Californische zeeotters (Enhydra lutris) zijn extra fascinerend om naar te kijken doordat ze, op hun rug drijvend, krabben en schelpdieren met een steen op de buik stuk slaan.

Maar men moet de ogen niet sluiten voor minder sympathieke trekjes van deze dieren - dat vinden onderzoekers die negen jaar lang het doen en laten vastlegden van zeeotters in de Baai van Monterey, Californie. De mannetjes van deze soort blijken weinig zachtzinnig met vrouwelijke en jonge soortgenoten om te springen.

Het begint al bij de paring. Daarbij pakken mannelijke dieren de snuit van hun partner beet tussen hun tanden of met de nagels van hun voorpoten, met verwonding tot gevolg. Soms ontdoen ze de neus zelfs van een behoorlijk stuk vlees. De vrouwtjes doorstaan de gevolgen van die mishandeling betrekkelijk goed, maar toch sterft een aanzienlijk deel van de dieren door infectie.

Na de geboorte van een jong krijgt een vrouwtje met een ander probleem te maken. Vaak blijft een mannetje vlakbij het jong zwemmen en drijven.Zo gauw het moederdier opduikt met voedsel voor haar jong, wordt de buit haar snel door het mannetje ontnomen. Mannelijke zeeotters voeren de voedselroof nog een stap verder - door hun toevlucht te nemen tot kidnap. Zij grijpen het jong en staan het pas weer af wanneer de moeder het door haar gevonden voedsel prijsgeeft. Daarbij zijn ze kieskeurig: roof en gijzeling dienen vooral voor het verkrijgen van favoriete hapjes. Het gaat hier om structureel wangedrag, zo blijkt uit het onderzoek. Tot eenderde van hun dieet onttrekken mannelijke zeeotters aan maaltjes die voor jonge dieren waren bedoeld.