15 DECEMBER 1994 NRC

Apen maken stenen gereedschap en doorbreken monopolie

Theo Holleman

Werktuigen van steen en been, lange tijd beschouwd als waarmerken van vroege hominide cultuur, blijken ook te kunnen worden gemaakt door apen. In het laboratorium van het Amerikaanse National Institute of Child Health and Human Development (NICHD) slaan capucijner-aapjes (die niet eens tot de mensapen behoren) opzettelijk vuistgrote stenen op elkaar om scherpe afslagen te maken. De afslagen worden nog eens bewerkt met kleinere stenen 'hamers'. Hierbij maken de capucijner-aapjes net zoveel rommel als menselijke vuursteen 'smeden'. Volgens dr. Gregory Westergaard van het NICHD gebruiken capucijner-aapjes de stenen afslagen ook om werktuigen van been te maken (Journal of Human Evolution).

Met dit gereedschap snijden ze zich bij voorbeeld een weg naar honing in afgesloten kunststof containers, ze breken noten open en peuteren er het vruchtvlees uit, of (analoog aan het ontvlezen van been) schrapen een zoete laag van bot af. De snijsporen die de capucijner-aapjes achterlaten vertonen grote gelijkenis met snijsporen aangetroffen op materiaal uit paleo-antropologische vindplaatsen. Altijd is aangenomen dat zulke sporen door hominiden waren gemaakt.

Westergaards capucijner-aapjes graven bovendien voedsel op met stokken die ze van boombast strippen en aanscherpen. Dit hele complex van gedragingen rond het vergaren van voedsel vertoont grote gelijkenis met het veronderstelde gedrag van de vroege hominiden. Daarmee geeft het onderzoek, aldus Westergaard, aan dat het vermogen snij- en graafwerktuigen te maken weleens gn menselijk monopolie zou kunnen zijn geweest. Dat dit gedrag mogelijk veel eerder evolueerde dan algemeen wordt aangenomen. Namelijk in primaten, en misschien zelfs nog vr de eerste hominiden zich van de apen afscheidden.
 



Onderschrift:

Foto: De Zuidamerikaanse gekuifde capucijnaap of faunaap (Cebus fatuellus).